Қуйидагиларда Норепайнни қўллашдан олдин шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашинг:
- Юрак-қон томир тизими касалликларида, гипертонияга йўл қўймаслик мақсадида Сизнинг қон босимингиз ва препаратни юбориш тезлиги тез-тез текшириб турилиши лозим (4-бўлимга қаранг).
- Кислород етишмовчилиги ёки карбонат ангидридининг концентрациясини хаддан ташқари ошиб кетиши билан кечувчи қон касалликларида й мив случае болезни крови с нехваткой кислорода или чрезмерной концентрацией Норепайнни ишлатилиши юрак ритмини бузилишиларига (пульсни тезлашиши ёки юракни мувофиқлашмаган ва самарасиз қисқаришларига) олиб келиши мумкин (4-бўлимга қаранг).
- Норэпинефрин – тўқималарни кучли таъсирловчи моддадир, шунинг учун препаратнинг фақат суюлтирилган эритмалари ишлатилиши лозим.
Агар Сиз инъекция қилинган жойда ачишиш ёки оғриқ сезсангиз, зудлик билан шифокорга хабар беринг, чунки бу экстравазация (эритмани қон томирларидан тўқималарга ўтишини) белгиси бўлиши мумкин (4-бўлимга қаранг).
- Агар Сиз гипертиреоз, қандли диабет, ёпиқ бурчакли глаукома ёки простата бези гипертрофияси билан хасталанган бўлсангиз, шифокорингизга хабар беринг.
- Катехоламинлар, шу жумладан норэпинефрин, оғир ўткир зўриқишдан кейин юрак мушагини тўсатдан вақтинчалик кучсизланиб қолишини (Tako-Tsubo кардиомиопатиясини) ривожланишида муҳим роль ўйнаши мумкин (4-бўлимга қаранг).
- Инсулиннинг сезувчанлиги анамнезида қандли диабети ёки гипертонияси бўлмаган озғин катта ёшдаги пациентларда норэпинефрин юборилганидан кейин камайиши мумкинлиги аниқланган. Норэпинефрин юборилганда инсулиннинг дозалари миқдорини ошириш ва норэпинефринни ишлатиш тўхтатилганида эса камайтириш таклиф этилади. Ҳар қандай ҳолатда ҳам қонда глюкоза даражасининг ҳар қандай ўзгаришларига йўл қўймаслик учун шифокор даволаш вақтида пациентнинг қонида глюкоза даражасини мунтазам текшириши ва клиник ҳолатни мониторлаши керак (4-бўлимга қаранг).
Қон босимини тиклаш чоралари
Ўткир гипотензив ҳолатларда:
Қон ҳажмини пасайиши, ҳар қандай вазопрессор препарат юборилишидан олдин, иложи борича тўлиқроқ тузатилиши лозим. Норэпинефринни қон ҳажми тикланаётган вақтда хам юбориш мумкин.
Эритиш:
Норепайннинг бир ампуласини инфузия учун 5% ли глюкоза эритмаси ёки 5% ли глюкоза ва 0,9% ли натрий хлориди сақлаган инфузия учун эритманинг 1000 мл га қўшилади.
Паст тузли парҳезга амал қилаётган пациентлар учун фақат инфузия учун 5% ли глюкоза эритмаси ишлатилиши лозим.
Одатдаги дозалаш:
4 мл ҳажмга эга ампулани (4 мг норэпинефрин асосини) инфузия учун 5% ли глюкоза эритмасининг 1000 мл га қўшинг. Бу эритманинг ҳар бир мл 4 микрограмм норэпинефрин асосини сақлайди.
Суюлтиришлар жадвали:
Қуйидаги жадвал норэпинефриннинг талаб концентрацияларини олиш учун зарур бўлган ампулалар сонини ҳисоблаб чиқиш учун мисол сифатида ишлатилиши мумкин.
|
Норэпинефриннинг талаб концентрация
|
Олиш лозим бўлган ампулалар сони
|
Эритманинг ҳажми
|
|
4 мкг/мл
|
1
|
1 л
|
|
8 мкг/мл
|
2
|
1 л
|
|
12 мкг/мл
|
3
|
1 л
|
|
16 мкг/мл
|
4
|
1 л
|
|
20 мкг/мл
|
5
|
1 л
|
Препаратни бошланғич дозада – минутига 2-3 мл суюлтирилган эритма (8-12 мкг норэпинефрин асоси) (ёки минутига 0,11-0,17 мкг/кг) тезлигида юборинг ва реакцияни кузатинг. Ҳаётий муҳим аъзоларда қон айланишини қўллаб-қувватлаб туриш учун етарли ҳисобланган нормал қон босими (одатдаги систолик босим 80-100 mm Hg) ни бир маромда сақлаб туриш мақсадида эритма оқимини бошқариб туриш керак.
Гипертонияси бўлган пациентларда қон босимини мавжуд систолик босимга нисбатан, кўпи билан яна 40 mm Hg га ошириш тавсия қилинади.
Препаратни минутига 0,5-1 мл суюлтирилган эритма (ёки минутига 0,03-0,06 мкг/кг) тезлигида юборилган ўртача оқими одатда қон босимининг қониқарли даражаларига эришишга олиб келади.
Препаратнинг юқори дозалари:
Юқорида эслатилган дозалаш тартиби пациентнинг юрак фаолиятини ҳолати ва қон томир касалликларига қараб, ўзгартирилиши мумкин. Дори воситасига бўлган сезувчанлик пациентларга қараб, анча фарқ қилиши мумкин.
4 мл дан 17 ампулани 24 соат давомида юборилиши (минутига 0,67 мкг/мл га тўғри келади), агар гипотония сақланиб турса, зарур бўлиши мумкин, лекин қон ҳажми заруратга қараб, доимо тўғрилаб турилиши лозим.
Марказий венадаги босимни назорат қилиш кўпинча ушбу вазиятни аниқлаш ва бартараф этиш учун зарур ҳисобланади.
Қон ҳажмини тўлдириш:
Эритмаларни юбориш даражаси пациентнинг суюқликларга бўлган клиник эҳтиёжига боғлиқдир.
Агар катта ҳажмда суюқлик юбориш зарур бўлса, маълум вақт бирлигида норэпинефриннинг ҳаддан ташқари юқори дозасини юборишдан сақланиш лозим, эритмани кўпроқ суюлтириш талаб этилади. Бошқа томондан, катта ҳажмда суюқликни юбориш клиник жиҳатдан лозим бўлмаса, 4 мкг/мл дан ортиқ концентрация зарур бўлиши мумкин.
Даволаш давомийлиги:
Даволаш давомийлиги ҳар бир клиник вазиятга боғлиқ бўлиб, бир неча соатдан олти кунгача ўзгариб туриши мумкин.
Қон босими ва юбориш жойидаги тўқималар нормал ҳолда қолмагунича, препаратни қуйишни давом эттириш керак. Препаратни қўллашни ҳар қандай кескин тўхтатилишида мумкин бўлган нохуш таъсирлардан сақланиш учун, норэпинефринни томчилаб қуйиш аста-секин камайтирилиши лозим.
Юрак тўхтаб қолганда қўшимча терапия
Юрак фаолиятини реанимацияси вақтида, самарали юрак уриши ва нафас фаолияти бошқа воситалар ёрдамида тикланганидан сўнг, норэпинефринни қуйиш нормал қон босимини тикланиши ва бир маромда сақлаб турилиши учун амалга оширилади.
Одатдаги дозалаш:
Юрак тўхтаб қолганда тизимли қон босимини қўллаб туриш учун норэпинефрин “Қон босимини тиклаш” бандида таърифланганидек тарзда ишлатилади.
Алоҳида гуруҳ пациентлари юзасидан маълумотлар.
Янги туғилган чақалоқлар:
Янги туғилган чақалоқларда норэпинефриннинг ўзига хос самаралари маълум эмас.
Болалар:
Бошланғич доза – қон босими назорати остида минутига 0,05 мкг/кг норэпинефринни, эритманинг оқим тезлиги - минутига 0,5 мкг/мл гачани ташкил этади.
Кекса ёшли пациентлар:
Кексалар симпатомиметикларнинг самараларига айниқса сезувчандирлар, шунинг учун норэпинефрин эҳтиёткорлик билан қўлланиши лозим.
Буйрак ва жигар етишмовчилиги
Норэпинефриннинг фармакокинетикаси жигар ва буйрак касалликларида бироз ўзгариши мумкин. Бироқ симпатомиметиклар ишлатилганида жигар ва буйракда қон оқими даражаси пасайиши туфайли, жигар ва буйрак касалликлари бўлган пациентларда бундай препаратлар эҳтиёткорлик билан қўлланиши лозим.
