KARBAMAZEPIN 0,2 tabletkalari N50

Absorbsiya - sekin, lekin yetarlicha to'liq (ovqat qabul qilish so'rilish tezligi va darajasiga ta'sir qilmaydi). Bir marta qabul qilingandan so'ng maksimal konsentratsiya (Smax) 12 soatdan keyin erishiladi. Plazmadagi preparatning muvozanat konsentratsiyalariga 1-2 haftadan keyin erishiladi.

Karbamazepin-10,11-epoksid (farmakologik faol metabolit) konsentratsiyalari karbamazepin konsentratsiyasining taxminan 30 % ini tashkil qiladi. Plazma oqsillari bilan bog'lanishi bolalarda - 55-59 %, kattalarda - 70-80 %. Orqa miya suyuqligida (OMS) va so'lakda oqsillar bilan bog'lanmagan faol modda miqdoriga proporsional konsentratsiyalar (20-30 %) hosil bo'ladi. Yo'ldosh to'sig'i orqali o'tadi. Ko'krak sutidagi konsentratsiyasi plazmadagining 25-60 % ini tashkil qiladi. Jigarda, asosan epoksid yo'li bo'yicha asosiy metabolitlar: faol - karbamazepin-10,11-epoksid va glyukuron kislotasi bilan nofaol kon'yugat hosil bo'lishi bilan metabolizmga uchraydi. Shuningdek, kam faol metabolit 9-gidroksi-metil-10-karbamoilakridan ham hosil bo'ladi. O'z metabolizmini induksiya qilishi mumkin. Karbamazepin-10,11-epoksid konsentratsiyasi karbamazepin konsentratsiyasining 30 % ini tashkil qiladi. Bir marta qabul qilingandagi yarim chiqarilish davri (Т1/2) 25-65 soat (o'rtacha taxminan 36 soat), takroriy qabul qilingandan so'ng - 12-24 soat. Qo'shimcha ravishda boshqa tutqanoqqa qarshi preparatlarni qabul qilayotgan bemorlarda Т1/2 o'rtacha 9-10 soatni tashkil qiladi. Nofaol metabolitlar ko'rinishida siydik (70 %) va axlat (30 %) bilan chiqariladi. Keksa yoshdagi bemorlarda karbamazepin farmakokinetikasi o'zgarishi to'g'risida ma'lumotlar yo'q. Buyrak yoki jigar funksiyasi buzilgan bemorlarda karbamazepin farmakokinetikasi bo'yicha ma'lumotlar hozircha yetarli emas.

Markaziy nerv tizimi tomonidan: bosh aylanishi, ataksiya, uyquchanlik, umumiy holsizlik, bosh og‘rig‘i, akkomodatsiya parezi, tremor, tiklar, nistagm, orofasial diskineziya, ko‘zni harakatlantiruvchi buzilishlar, dizartriya, xoreoatetoid buzilishlar, periferik nevrit, paresteziyalar, mushak zaifligi va parez.

Ruhiy soha tomonidan: gallyutsinatsiyalar, depressiya, ishtahaning yo‘qolishi, bezovtalik, agressiv xulq-atvor, qo‘zg‘alish, dezorientatsiya, psixozning faollashishi.

Allergik reaksiyalar: eshakemi, eksfoliativ dermatit, eritrodermiya, yuguruksimon sindrom, Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz, fotosensibilizatsiya, multiform va tugunli eritema. Isitma, teri toshmalari, vaskulit, limfadenopatiya, limfomaga o‘xshash belgilar, artralgiyalar, leykopeniya, eozinofiliya, gepatolienal sindrom va jigar funktsiyasining o‘zgargan ko‘rsatkichlari bilan kechuvchi ko‘p a'zoli sekin kechuvchi o‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyalari bo‘lishi mumkin (ushbu ko‘rinishlar turli xil kombinatsiyalarda uchraydi). Boshqa a'zolar ham jalb qilinishi mumkin (masalan, o‘pka, buyraklar, me'da osti bezi, miokard, yo‘g‘on ichak). Juda kam hollarda - mioklonus bilan aseptik meningit, anafilaktik reaksiya, angionevrotik shish, isitma, hansirash, pnevmonit yoki pnevmoniya bilan tavsiflanuvchi o‘pka tomonidan o‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyalari.

Qon yaratish a'zolari tomonidan: leykopeniya, trombositopeniya, eozinofiliya, leykotsitoz, limfadenopatiya; agranulotsitoz, aplastik anemiya, haqiqiy eritrotsitar aplaziya, megaloblast anemiya, o‘tkir o‘zgaruvchan porfiriya, retikulotsitoz, gemolitik anemiya.

Ovqat hazm qilish tizimi (keyingi o‘rinlarda OQT) tomonidan: ko‘ngil aynishi, qusish, og‘iz qurishi, diareya yoki qabziyat, qorinda og‘riq, glossit, stomatit, pankreatit.

Jigar tomonidan: gamma-glutamiltransferaza faolligining oshishi (odatda klinik ahamiyatga ega emas), ishqoriy fosfataza va "jigar" transaminazalari faolligining oshishi, gepatit (granulematoz, xolestatik, parenximatoz (gepatotsellyulyar) yoki aralash turdagi); jigar yetishmovchiligi.

Yurak-qon tomir tizimi (keyingi o‘rinlarda YQTT) tomonidan: yurak ichki o‘tkazuvchanligining buzilishi; qon bosimining pasayishi yoki oshishi; bradikardiya, aritmiyalar, hushdan ketishlar bilan atrioventrikulyar blokada, kollaps, dimlanishli yurak yetishmovchiligining kuchayishi yoki rivojlanishi, yurak ishemik kasalligining kuchayishi (sh.j. stenokardiya xurujlarining paydo bo‘lishi yoki tezlashishi), tromboflebit, tromboembolik sindrom.

Endokrin tizim va moddalar almashinuvi tomonidan: shishlar, tana vaznining ortishi, giponatriemiya, prolaktin darajasining oshishi (galaktoreya va ginekomastiya bilan kechishi mumkin); L-tiroksin (erkin T4, T3) darajasining pasayishi va tireotrop gormon (TTG) darajasining oshishi (odatda klinik ko‘rinishlar bilan kechmaydi), suyak to‘qimasida kaltsiy-fosfor almashinuvining buzilishi (qon plazmasida Ca2+ va 25-OH-xolekaltsiferol kontsentratsiyasining pasayishi); osteomalyatsiya; giperxolesterinemiya va gipertriglitseridemiya.

Siydik-tanosil tizimi tomonidan: interstitsial nefrit, buyrak yetishmovchiligi, buyrak funktsiyasining buzilishi (albuminuriya, gematuriya, oliguriya, mochevina/azotemiyaning oshishi), tez-tez siydik chiqarish, siydik tutilishi, jinsiy funktsiyaning buzilishi/impotentsiya.

Tayanch-harakat aparati tomonidan: artralgiya, mialgiya yoki talvasalar.

Sezgi a'zolari tomonidan: ta'm bilishning buzilishi, gavhar xiralashishi, kon'yunktivit; giper- yoki gipoakuziya, tovush balandligini idrok etishning o‘zgarishi.

Boshqalar: teri pigmentatsiyasining buzilishi, purpura, akne, terlash, alopesiya.

Preparatni faqat shifokor nazorati ostida qabul qilish kerak.

Absans va mioklonik xurujlarni o'z ichiga olgan aralash turdagi epileptik xurujlari bo'lgan bemorlar. Preparat absanslarda (petit mal) va mioklonik xurujlarda samarasiz. Aralash turdagi epileptik xurujlari bo'lgan bemorlarda preparat ehtiyotkorlik bilan va faqat muntazam tibbiy kuzatuv ta'minlangan holda qo'llanilishi kerak (xurujlar kuchayishi mumkinligi sababli). Xurujlar kuchayganda preparatni bekor qilish kerak.

Leykopeniya va trombotsitopeniya. Preparatni qo'llash vaqtida trombotsitlar va/yoki leykotsitlar sonining kamayishi turli chastotada qayd etiladi. Ko'pgina hollarda bu holatlar o'tkinchi bo'lib, odatda aplastik anemiya yoki agranulotsitoz darakchisi hisoblanmaydi. Davolashni boshlashdan oldin, shuningdek davolash jarayonida vaqti-vaqti bilan trombotsitlar va retikulotsitlar sonini hisoblashni o'z ichiga olgan klinik qon tahlillarini o'tkazish, shuningdek qon zardobida temir kontsentratsiyasini aniqlash kerak. Bemorlarga ehtimoliy gematologik buzilishlarga xos bo'lgan toksiklikning erta belgilari, shuningdek teri qoplamalari va jigar tomonidan simptomlar haqida ma'lumot berish zarur. Bemor isitma, tomoq og'rig'i, toshma, og'iz bo'shlig'ida yaralar, sababsiz qon quyilishlar, petexiya yoki purpura ko'rinishidagi gemorragiyalar kabi noxush reaktsiyalar paydo bo'lgan taqdirda darhol shifokorga murojaat qilish zarurligi haqida xabardor qilinadi. Davolash vaqtida leykotsitlar yoki trombotsitlarning past miqdori (yoki ularning kamayishga moyilligi) qayd etilgan hollarda, bemorning holatini va qonning kengaytirilgan klinik tahlili ko'rsatkichlarini diqqat bilan kuzatish kerak. Agar suyak ko'migi faoliyatining sezilarli darajada susayishi belgilari aniqlansa, preparat bekor qilinishi kerak.

Dermatologik reaktsiyalar. Karbamazepinni qo'llashda juda kam hollarda og'ir dermatologik reaktsiyalar, shu jumladan Stivens-Jonson sindromi va toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi) qayd etilgan. Og'ir dermatologik reaktsiyalar, masalan, Stivens-Jonson sindromi yoki Layell sindromi rivojlanishidan dalolat beruvchi belgilar va simptomlar qayd etilganda preparatni darhol bekor qilish kerak. Og'ir, ba'zi hollarda hayotga xavf soluvchi teri reaktsiyalari rivojlanganda bemor statsionarga yotqizilishi kerak. Ko'pgina hollarda Stivens-Jonson sindromi va Layell sindromi preparat bilan davolashning birinchi oylarida rivojlangan.

Preparatni birinchi marta qabul qilayotgan bemorlarda dermatologik reaktsiyalar chastotasi asosan yevropeoid aholisi bo'lgan mamlakatlarda 10 000 qo'llash holatiga 1 dan 6 gachani tashkil qiladi.

Yapon millatiga mansub bemorlarda va Shimoliy Yevropa aholisida o'tkazilgan retrospektiv tahlil ma'lumotlari inson leykotsitar antigeni (HLA) geni HLA-A*3101 alleli tashuvchilarida terining og'ir shikastlanishlari (Stivens-Jonson sindromi, Layell sindromi, eozinofiliya va tizimli ko'rinishlar bilan kechuvchi dori toshmasi, o'tkir generalizatsiyalangan ekzantematoz pustulyoz va dog'-tugunchali toshma) va karbamazepinni qo'llash o'rtasidagi bog'liqlikni namoyish etdi. HLA-A*3101 alleli chastotasi turli etnik guruhlarda farq qilishi mumkin. Allel chastotasi Yevropa, Avstraliya, Osiyo, Afrika va Shimoliy Amerika aholisida 5% dan kamni tashkil qiladi, istisnolar 5% dan 12% gachani tashkil qiladi. 15% dan yuqori chastota Janubiy Amerikaning ba'zi etnik guruhlarida (Argentina va Braziliya), Shimoliy Amerika tub aholisida (Navaxo va Sioks qabilalari, Meksikada - Sanora Seri), Janubiy Hindistonda (Tamil Nadu) va ushbu mintaqalarning boshqa tub aholisi orasida 10-15% aniqlangan. Karbamazepinni HLA-A*3101 allelining ehtimoliy tashuvchilariga (masalan, yapon millatiga mansub bemorlarga, yevropeoidlarga, Amerika tub aholisiga, lotin amerikaliklarga, Janubiy Hindiston xalqlari va arablarga) tayinlashda ushbu allel bo'yicha genotiplashni o'tkazish tavsiya etiladi. Preparatni ushbu allel tashuvchilariga faqat davolashdan kutilgan foyda ehtimoliy xavfdan yuqori bo'lgan holdagina tayinlash kerak. Preparat bilan davolashni olayotgan bemorlarga ushbu allel bo'yicha genotiplashni o'tkazish tavsiya etilmaydi, chunki og'ir teri reaktsiyalari ko'pchilik hollarda preparatni qo'llashning birinchi oylarida (HLA-A*3101 alleli mavjudligidan qat'i nazar) qayd etilgan. Karbamazepinni qo'llashning retrospektiv tahlili ma'lumotlariga ko'ra, xitoy millatiga mansub bemorlarda og'ir dermatologik reaktsiyalar chastotasi va genomda inson leykotsitar antigeni (HLA) geni HLA-B*1502 alleli mavjudligi o'rtasida korrelyatsiya mavjud. Karbamazepinni HLA-B*1502 alleli ustunlik qiladigan Osiyo mintaqasi mamlakatlarida (Tailand, Malayziya, Filippin) qo'llashda og'ir dermatologik reaktsiyalar, shu jumladan Stivens-Jonson sindromi va Layell sindromi rivojlanish chastotasi oshishi ("juda kam" darajadan "kam" darajagacha) aniqlangan. HLA-B*1502 allelining tarqalish chastotasi: Filippinda, Tailandda, Gonkong va Malayziyada - 15% dan ortiq, Tayvanda - 10%, Shimoliy Xitoyda - 4%, Janubiy Osiyoda (shu jumladan Hindistonda) - 2-4%, Yaponiya va Koreyada - 1% dan kamni tashkil qiladi. Ushbu allelning yevropeoid, negroid irqlarida, lotin amerikaliklar va Amerika tub aholisida tarqalishi arzimas darajada. Karbamazepinni HLA-B*1502 allelining ehtimoliy tashuvchilariga (masalan, xitoy millatiga mansub shaxslarga) tayinlashda ushbu allel bo'yicha genotiplashni o'tkazish tavsiya etiladi. Preparatni ushbu allel tashuvchilariga faqat davolashdan kutilgan foyda ehtimoliy xavfdan yuqori bo'lgan holdagina tayinlash kerak. Yevropeoid, negroid irqlarida, lotin amerikaliklar va Amerika tub aholisida preparatni tayinlashdan oldin HLA-B*1502 alleli bo'yicha genotiplashni o'tkazish majburiy emas. Preparat bilan davolashni olayotgan bemorlarga ushbu allel bo'yicha genotiplashni o'tkazish tavsiya etilmaydi, chunki og'ir teri reaktsiyalari ko'pchilik hollarda preparatni qo'llashning birinchi oylarida (HLA-B*1502 alleli mavjudligidan qat'i nazar) qayd etilgan. HLA-B*1502 alleli mavjud bo'lgan bemorlarni aniqlash va bunday bemorlarga karbamazepin tayinlamaslik karbamazepin-induktsiyalangan Stivens-Jonson sindromi yoki Layell sindromi holatlarini kamaytirishi ko'rsatilgan. Biroq, genotiplash natijalari bemor holatini nazorat qilish darajasiga va shifokorning og'ir teri reaktsiyalariga nisbatan hushyorligiga ta'sir qilmasligi kerak. Terining og'ir shikastlanishlari ushbu allellar bo'yicha manfiy bo'lgan bemorlarda ham rivojlanishi mumkin. Shuningdek, ko'p hollarda HLA-A*3101 yoki HLA-B*1502 allellari bo'yicha musbat bo'lgan bemorlarda karbamazepinni qo'llashda og'ir teri sindromlari rivojlanishi qayd etilmagan. Boshqa omillar, masalan, tirishishga qarshi dori preparatlari dozasi, bemorlarning komplaentligi, boshqa preparatlar bilan bir vaqtda davolash, yo'ldosh kasalliklar yoki dermatologik reaktsiyalar ustidan nazorat darajasining og'ir teri reaktsiyalari rivojlanish chastotasi va tarqalishiga ta'siri aniqlanmagan. Kuchsiz namoyon bo'lgan teri reaktsiyalari, masalan, izolyatsiyalangan makulez yoki makulopapulez ekzantema, ko'pchilik hollarda tranzitor va yengil bo'lib, odatda davolash davom ettirilganda yoki preparat dozasi kamaytirilgandan keyin bir necha kun yoki hafta ichida o'tib ketadi. Shunga qaramay, og'ir teri reaktsiyalarining erta namoyon bo'lishi va kuchsiz namoyon bo'lgan o'tkinchi teri toshmalari o'rtasidagi differentsial diagnostika qiyin bo'lishi mumkinligi sababli, har qanday teri reaktsiyalari rivojlanganda bemor holati yomonlashgan taqdirda preparat bilan davolashni o'z vaqtida to'xtatish maqsadida shifokor nazorati ostida bo'lishi kerak. Genomda HLA-A*3101 alleli mavjudligi va kamroq og'ir teri reaktsiyalari (masalan, antikonvulsantlarga o'ta yuqori sezuvchanlik sindromi yoki yengil makulopapulez ekzantema) rivojlanishi o'rtasida bog'liqlik mavjud, HLA-B*1502 alleli uchun bunday bog'liqlik aniqlanmagan.

O'ta yuqori sezuvchanlik reaktsiyalari. Karbamazepinga o'ta yuqori sezuvchanlik rivojlanganda bemorlarda terining, jigarning (shu jumladan jigar ichi o't yo'llarining shikastlanishi), qon aylanish va limfa tizimlarining yoki boshqa a'zolarning alohida shikastlanishlari ham, ularning kombinatsiyasi ham kuzatilishi mumkin, buni tizimli reaktsiya sifatida qarash kerak. Preparatga o'ta yuqori sezuvchanlik ko'rinishlari va simptomlari rivojlanganda uni darhol bekor qilish kerak. Karbamazepinga ma'lum o'ta yuqori sezuvchanligi bo'lgan bemorlarni okskarbazepinga o'ta yuqori sezuvchanlik reaktsiyalari rivojlanishi ehtimoli 25-30% ekanligi haqida xabardor qilish kerak. Kesishma o'ta yuqori sezuvchanlik reaktsiyasi karbamazepin va fenitoin o'rtasida ham uchraydi.

Jigar funktsiyasi buzilishlari. Preparatni tayinlashdan oldin va davolash jarayonida jigar funktsiyasini tekshirish zarur, ayniqsa anamnezida jigar kasalliklari haqida ma'lumotlar bo'lgan bemorlarda, shuningdek keksa yoshdagi bemorlarda. Mavjud jigar funktsiyasi buzilishlari kuchayganda yoki faol jigar kasalligi paydo bo'lganda preparatni darhol bekor qilish kerak.

Buyrak funktsiyasi buzilishlari. Preparat bilan davolashni boshlashdan oldin va davolash jarayonida vaqti-vaqti bilan siydikning umumiy tahlilini tekshirish va qonda karbamid kontsentratsiyasini aniqlash tavsiya etiladi.

M-xolinoblokada qiluvchi faollik. Preparat kuchsiz m-xolinoblokada qiluvchi faollikka ega. Ko'z ichi bosimi yuqori bo'lgan bemorlarda qo'llanilganda ushbu ko'rsatkichni doimiy nazorat qilish zarur. Bemorlarda siydik tutilishini nazorat qilish kerak.

Ruhiy buzilishlar. Preparatni qo'llash fonida latent ruhiy buzilishlar zo'rayishi mumkinligi sababli, keksa bemorlarni ong chalkashishi va psixomotor qo'zg'alish kabi simptomatika aniqlanishi maqsadi kuzatuvni ta'minlash kerak.

Suitsidal xulq-atvor yoki niyatlar. Bir qator ko'rsatmalar bo'yicha tirishishga qarshi preparatlarni qabul qilgan bemorlarda suitsidal xulq-atvor yoki niyatlar holatlari qayd etilgan. Randomizatsiyalangan platsebo-nazoratli tadqiqotlarning meta-tahlili natijalari tirishishga qarshi preparatlarni qabul qilgan bemorlarda suitsidal xulq-atvor rivojlanish xavfi biroz oshganligini ko'rsatdi. Ushbu toifadagi bemorlarda suitsidal xulq-atvor kuchayishi mexanizmi aniqlanmagan. Shuning uchun suitsidal xulq-atvor va niyatlar simptomlarini sinchkovlik bilan kuzatish va tegishli davolash to'g'risida qaror qabul qilish zarur. Bemorlarga yoki ularni parvarish qiluvchi shaxslarga suitsidal xulq-atvor yoki niyatlar simptomlari paydo bo'lganda shifokorga murojaat qilishni qat'iy tavsiya etish kerak.

Endokrinologik buzilishlar. Preparat estrogenlar va/yoki progesteron saqlagan dori vositalarining samaradorligini pasaytirishi mumkin, shuning uchun tug'ish yoshidagi ayollar preparat bilan davolash davrida homiladorlikdan saqlanishning muqobil usullarini qo'llashlari kerak. Hozirgi vaqtda erkaklar fertilligi buzilishlari va/yoki spermatogenez buzilishlari haqida alohida xabarlar ro'yxatga olingan.

Gipotireoz. Karbamazepin qalqonsimon bez gormonlari (triyodtironin va tiroksin) darajasini pasaytirishi va tireotrop gormon kontsentratsiyasini oshirishi mumkin, bu esa gipotireoz rivojlanish xavfini oshiradi, shu munosabat bilan karbamazepin bilan davolash jarayonida qalqonsimon bez gormonlari darajasini aniqlash maqsadga muvofiqdir. Tireoid gormonlar preparatlari bilan o'rinbosar terapiya olayotgan bemorlarda karbamazepin subklinik yoki yaqqol gipotireoz rivojlanish xavfini oshirishi mumkin, shuning uchun bunday bemorlarda karbamazepin bilan davolashning erta bosqichlarida qalqonsimon bez funktsiyasini nazorat qilish kerak.

Giponatriemiya. Karbamazepinni qo'llashda giponatriemiya rivojlanish holatlari qayd etilgan. Ko'pchilik hollarda giponatriemiya simptomsiz kechadi. Biroq, ba'zi bemorlarda u klinik jihatdan holsizlik, bosh aylanishi, lanjlik, ong chalkashishi, parishonxotirlik, ta'sirlanuvchanlik ko'rinishida namoyon bo'lishi mumkin. Giponatriemiya simptomlariga shuningdek uyquchanlik, hushdan ketish va koma kiritilishi mumkin. Giponatriemik ta'sirning namoyon bo'lishi qabul qilinayotgan preparat dozasi, qon plazmasida karbamazepinning yuqori terapevtik yoki toksik kontsentratsiyasi, shuningdek natriyning past boshlang'ich darajasi bilan bog'liq. Karbamazepin bilan davolashni boshlashdan oldin plazmada natriy darajasini o'lchash maqsadga muvofiqdir. Giponatriemiyani davolashning asosiy usuli karbamazepin dozasini kamaytirish yoki bekor qilish hisoblanadi, bu odatda natriy darajasini normallashtirish uchun yetarli. Natriy kontsentratsiyasiga qarab suyuqlik qabul qilishni cheklash yoki og'ir hollarda - gipertonik eritma yuborish zarur bo'lishi mumkin. Bunda varoli ko'prigi markaziy miyelinolizi (nekrozi) rivojlanish xavfini hisobga olish kerak. Birinchi marta aniqlangan epilepsiya gumon qilinganda muqobil antikonvulsant (natriy valproati, fenitoin) tayinlash zarur.

Qon plazmasida karbamazepin kontsentratsiyasini aniqlash. Garchi preparat dozasi, qon plazmasida karbamazepin kontsentratsiyasi, uning klinik samaradorligi yoki o'zlashtirilishi o'rtasidagi o'zaro bog'liqlik juda arzimas bo'lsa-da, shunga qaramay, karbamazepin kontsentratsiyasini muntazam aniqlash quyidagi vaziyatlarda maqsadga muvofiq bo'lishi mumkin: xurujlar chastotasi keskin oshganda, bemor preparatni to'g'ri qabul qilayotganligini tekshirish uchun; homiladorlik vaqtida; bolalar yoki o'smirlarni davolashda; karbamazepin so'rilishi buzilishiga shubha qilinganda; bemor bir nechta dori preparatlarini qabul qilayotgan bo'lsa, toksik reaktsiyalar rivojlanishiga shubha qilinganda. Qon plazmasida karbamazepinning terapevtik kontsentratsiyasi 4-12 mkg/ml (17-50 mkmol/l) ni tashkil qiladi.

Alkogol iste'mol qilish. Davolash vaqtida alkogol iste'mol qilishdan voz kechish kerak, chunki karbamazepin uning nerv tizimiga susaytiruvchi ta'sirini kuchaytiradi.

Transport vositalarini, mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta'siri

Davolash davrida bemorlar transport vositalarini boshqarish, mexanizmlar bilan ishlash va diqqatni yuqori jamlashni hamda psixomotor reaktsiyalar tezligini talab qiluvchi boshqa potentsial xavfli faoliyat turlari bilan shug'ullanishda ehtimoliy xavflar haqida ogohlantirilgan bo'lishlari kerak (tezkor reaktsiya qobiliyati bosh aylanishi va uyquchanlik paydo bo'lishi oqibatida buzilishi mumkin, ayniqsa davolash boshida yoki doza tanlash davrida).

Karbamazepinga va kimyoviy jihatdan o'xshash dori preparatlariga (tritsiklik antidepressantlar) yoki preparatning har qanday boshqa komponentiga yuqori sezuvchanlik; atrioventikulyar blokada; anamnezda suyak ko'migi qon yaratishining susayishi epizodlari; jigar porfiriyalari, shu jumladan anamnezda; monoaminoksidaza ingibitorlari bilan bir vaqtda qabul qilish va ular bekor qilingandan keyin 2 hafta davomida; 4 yoshgacha bo'lgan bolalar.

Ehtiyotkorlik bilan

Anamnezida yurak (shu jumladan dekompensatsiyalangan surunkali yurak yetishmovchiligi), jigar (shu jumladan jigar yetishmovchiligi), buyrak (shu jumladan buyrak yetishmovchiligi) kasalliklari, boshqa dori vositalariga nojo'ya gematologik reaksiyalar yoki ilgari o'tkazilgan karbamazepin bilan davolashning bekor qilinishi to'g'risida ma'lumotlar bo'lgan bemorlarga preparatni faqat kutilayotgan davolash samarasi va terapiyaning mumkin bo'lgan xavfi o'rtasidagi nisbatni sinchkovlik bilan tahlil qilgandan so'ng va bemorlarning holatini qat'iy va muntazam nazorat qilish ta'minlanganda tayinlash kerak.

Suyultirish giponatriemiyasi, gipotireoz bo'lgan bemorlarga; keksa bemorlarga (dori vositalarining o'zaro ta'siri ehtimoli va epileptikaga qarshi preparatlarning turli farmakokinetikasini hisobga olgan holda); absans, tipik yoki atipik va mioklonik xurujlarni o'z ichiga olgan epileptik xurujlarning aralash shakllari bo'lgan bemorlarga (xurujlarning kuchayishi ehtimolini hisobga olgan holda); ko'z ichki bosimi oshgan, prostata bezi giperplaziyasi bo'lgan bemorlarga (karbamazepinning kuchsiz m-xolinoblokatorlik faolligini hisobga olgan holda) preparatni ehtiyotkorlik bilan tayinlash kerak.

Homiladorlik va emizish davrida qo'llanilishi

Homiladorlik yuzaga kelganda (homiladorlik davrida karbamazepinni tayinlash masalasini hal qilishda) terapiyaning kutilayotgan afzalliklari va uning mumkin bo'lgan asoratlarini, ayniqsa homiladorlikning dastlabki 3 oyida sinchkovlik bilan taqqoslash kerak. Ma'lumki, epilepsiya bilan og'rigan onalardan tug'ilgan bolalar ona qornida rivojlanishning buzilishiga, shu jumladan rivojlanish nuqsonlariga moyil bo'ladilar. Karbamazepin, boshqa barcha epileptikaga qarshi dori vositalari kabi, ushbu buzilishlarning paydo bo'lish xavfini oshirishga qodir. Tug'ma kasalliklar va rivojlanish nuqsonlari, shu jumladan umurtqa pog'onasi yoylarining bitmay qolishi (spina bifida), gipospadiya holatlari to'g'risida yagona xabarlar mavjud. Bemorlarga rivojlanish nuqsonlari xavfi oshishi ehtimoli va antenatal diagnostikadan o'tish imkoniyati haqida ma'lumot berilishi kerak.

Epileptikaga qarshi dori vositalari homiladorlik paytida tez-tez kuzatiladigan foliy kislotasi yetishmovchiligini kuchaytiradi, bu esa bolalarda tug'ma nuqsonlar uchrash tezligining oshishiga yordam berishi mumkin (homiladorlikdan oldin va homiladorlik vaqtida foliy kislotasini qo'shimcha qabul qilish tavsiya etiladi). Yangi tug'ilgan chaqaloqlarda qon ketishining oldini olish maqsadida homiladorlikning so'nggi haftalarida ayollarga, shuningdek yangi tug'ilgan chaqaloqlarga K1 vitaminini tayinlash tavsiya etiladi. Karbamazepin ko'krak sutiga o'tadi, davom etayotgan terapiya sharoitida emizishning afzalliklari va mumkin bo'lgan istalmagan oqibatlarini taqqoslash kerak. Karbamazepin qabul qilayotgan onalar o'z farzandlarini emizishlari mumkin, agar bola ustidan mumkin bo'lgan nojo'ya reaksiyalar (masalan, yaqqol uyquchanlik, allergik teri reaksiyalari) rivojlanishi yuzasidan kuzatuv o'rnatilsa.

Karbamazepin jigar mikrosomal fermentlari faolligini kuchaytiradi va jigarda metabolizmga uchraydigan preparatlarning samaradorligini pasaytirishi mumkin. Karbamazepinni CYP 3A4 ingibitorlari bilan bir vaqtda tayinlash uning qon plazmasidagi kontsentratsiyasining oshishiga olib kelishi mumkin. CYP 3A4 induktorlari bilan birga qo'llash karbamazepin metabolizmining tezlashishiga va uning qon plazmasidagi kontsentratsiyasining pasayishiga olib kelishi mumkin, aksincha, ularni bekor qilish karbamazepin biotransformatsiyasi tezligini pasaytirishi va uning kontsentratsiyasining oshishiga olib kelishi mumkin.

Karbamazepinning plazmadagi kontsentratsiyasini oshiradi: verapamil, diltiazem, felodipin, dekstropropoksifen, viloksazin, fluoksetin, fluvoksamin, simetidin, asetazolamid, danazol, dezipramin, nikotinamid (kattalarda, faqat yuqori dozalarda); makrolidlar (eritromitsin, jozamitsin, klaritromitsin, troleandomitsin); azollar (itrakonazol, ketokonazol, flukonazol), terfenadin, loratadin, izoniazid, propoksifen, greypfrut sharbati, OIV terapiyasida ishlatiladigan virusli proteaza ingibitorlari. Felbamat karbamazepinning plazmadagi kontsentratsiyasini pasaytiradi va karbamazepin-10,11-epoksid kontsentratsiyasini oshiradi, bunda bir vaqtning o'zida felbamatning zardobdagi kontsentratsiyasi pasayishi mumkin. Karbamazepin kontsentratsiyasini fenobarbital, fenitoin, primidon, metsuksimid, fensuksimid, teofillin, rifampitsin, tsisplastin, doksirubitsin, ehtimol: klonazepam, valpromid, valproat kislotasi, okskarbazepin va teshik dalachoy (Hypericum perforatum) saqlovchi o'simlik preparatlari pasaytiradi. Valproat kislotasi va primidonning karbamazepinni plazma oqsillari bilan bog'lanishdan siqib chiqarishi va farmakologik faol metabolit (karbamazepin-10,11-epoksid) kontsentratsiyasini oshirishi mumkinligi to'g'risida xabarlar mavjud. Izotretinoin karbamazepin va karbamazepin-10,11-epoksidning biokiraolishligini va/yoki klirensini o'zgartiradi (plazmada karbamazepin kontsentratsiyasini monitoring qilish zarur). Karbamazepin quyidagi preparatlarning plazmadagi kontsentratsiyasini pasaytirishi (ta'sirini kamaytirishi yoki hatto butunlay yo'q qilishi) va dozalarini to'g'irlashni talab qilishi mumkin: klobazam, klonazepam, etosuksimid, primidon, valproat kislotasi, alprazolam, glyukokortikosteroidlar (prednizolon, deksametazon), siklosporin, doksitsiklin, galoperidol, metadon, estrogenlar va/yoki progesteron saqlovchi peroral preparatlar (muqobil kontratseptsiya usullarini tanlash zarur), teofillin, peroral antikoagulyantlar (varfarin, fenprokumon, dikumarol), lamotridjin, topiramat, tritsiklik antidepressantlar (imipramin, amitriptilin, nortriptilin, klomipramin), klozapin, felbamat, tiagabin, okskarbazepin, OIV-infektsiyasini davolashda ishlatiladigan proteaza ingibitorlari (indinavir, ritonavir, sakvinovir), kaltsiy kanallari blokatorlari (digidropiridonlar guruhi, masalan, felodipin), itrakonazol, levotiroksin, midazolam, olazapin, prazikvantel, risperidon, tramadol, tsiprazidon. Karbamazepin qabul qilish fonida qon plazmasida fenitoin darajasi ham oshishi, ham pasayishi, mefenitoin darajasi esa oshishi (kamdan-kam hollarda) mumkinligi to'g'risida xabarlar mavjud. Karbamazepin paratsetamol bilan birga qo'llanilganda uning jigarga toksik ta'siri xavfini oshiradi va terapevtik samaradorligini pasaytiradi (paratsetamol metabolizmining tezlashishi). Karbamazepinni fenotiazin, pimozid, tioksantenlar, molindon, galoperidol, maprotilin, klozapin va tritsiklik antidepressantlar bilan bir vaqtda tayinlash MNSga susaytiruvchi ta'sirning kuchayishiga va karbamazepinning tirishishga qarshi ta'sirining susayishiga olib keladi. Diuretiklar (gidroxlorotiazid, furosemid) bilan bir vaqtda tayinlash klinik ko'rinishlar bilan kechadigan giponatriemiyaga olib kelishi mumkin. Nodepolyarizatsiyalovchi miorelaksantlar (pankuroniy) ta'sirini kamaytiradi. Etanolning o'zlashtirilishini pasaytiradi. Bevosita bo'lmagan antikoagulyantlar, gormonal kontraseptiv preparatlar, foliy kislotasi; prazikvantel metabolizmini tezlashtiradi, qalqonsimon bez gormonlari eliminatsiyasini kuchaytirishi mumkin. Umumiy anesteziya vositalari (enfluran, galotan, ftorotan) metabolizmini tezlashtiradi, gepatotoksik ta'sirlar xavfini oshiradi; metoksifluranning nefrotoksik metabolitlari hosil bo'lishini kuchaytiradi. Izoniazidning gepatotoksik ta'sirini kuchaytiradi.