Aevit

Retinol o‘t kislotalari bilan emulsiyalangandan so‘ng me'da-ichak yo‘lida so‘riladi. Jigarda metabolizmga uchraydi. Retinol metabolitlari safro (retinilpalmitat, retinal, retinoy kislotasi) va siydik bilan (retinoilglyukuronid) ajralib chiqadi. Retinolning eliminatsiyasi sekin amalga oshiriladi, kumulyatsiya bo‘lishi mumkin. E vitamini: me'da-ichak yo‘lidan qabul qilingan dozaning taxminan 50% sekin so‘riladi, qondagi maksimal daraja 4 soatdan keyin aniqlanadi. Buyrak usti bezlari, urug‘donlar, yog‘ va mushak to‘qimasi, eritrotsitlar, jigarda to‘planadi. Organizmdan o‘zgarmagan holda va metabolitlar ko‘rinishida safro (90% dan ortiq) va siydik (taxminan 6%) bilan ajralib chiqadi.

Retinol palmitat (A vitamini) oqsillar va lipidlar sintezida ishtirok etadi, minerallar va asosiy hujayralararo modda – gialuron kislotasi muvozanatini tartibga soladi. Hujayra metabolizmini va yangi hujayralar hosil bo'lish jarayonini rag'batlantiradi. A vitamini epitelial hujayralarning differentsiatsiyasi jarayonlarini modulyatsiya qiladi, sekretor bezlarning rivojlanishida, keratinizatsiya jarayonlarida, shilliq qavatlar va terining regeneratsiyasida ishtirok etadi. Ko'z faoliyatiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi: shomda ko'rish va rang ajratishda ishtirok etadigan ko'rish pigmentlari sintezida zarur. A vitaminining biriktiruvchi to'qima, tog'ay va suyaklar tarkibiy qismlari bo'lgan mukopolisaxaridlar sintezidagi ishtiroki suyak va mushak to'qimasining shakllanishi va mustahkamlanishiga yordam beradi. A vitamini jinsiy gormonlar sintezida zarur, spermatozoidlar va tuxum hujayralarning hosil bo'lishi va etilishi mexanizmida ishtirok etadi. Bundan tashqari, A vitamini interferon, immunoglobulin A, lizotsim hosil bo'lish jarayonini rag'batlantirish hisobiga immun tizimining normal funktsional holatini qo'llab-quvvatlaydi. Oksidlanish-qaytarilish jarayonlarida muhim rol o'ynaydi. Alfa-tokoferol asetat (E vitamini) yaqqol antioksidant ta'sirga ega, erkin radikal reaktsiyalarining rivojlanishini tormozlaydi, hujayra va subhujayra membranalarini shikastlovchi peroksidlar hosil bo'lishining oldini oladi. Kapillyar qon aylanishini tiklaydi, to'qima o'tkazuvchanligini normallashtiradi, to'qimalarning gipoksiyaga chidamliligini oshiradi. E vitamini ta'sirida oqsillar sintezi amalga oshadi: teri osti yog' qatlami va suyaklarda kollagen, skelet, silliq mushaklar va miokardda qisqaruvchi oqsillar, shilliq qavatlar va yo'ldosh oqsillari, jigar fermentlari, kreatinfosfokinaza, vazopressinaza va gonadotrop gormonlar. E vitamini organizmning immun himoya kuchlarini mustahkamlashga yordam beruvchi samarali immunomodulyatordir. A va E vitaminlari yog'da eruvchi vitaminlar bo'lib, sinergizmga ega – ularni alohida qo'llashdagi ta'sir yig'indisidan ko'ra kuchliroq biologik faollikni kuchaytirish samarasiga ega. Mahsulot tarkibida zig'ir moyining mavjudligi moy tarkibidagi ko'p to'yinmagan yog' kislotalari (omega-3, omega-6) hisobiga A va E vitaminlarining yaxshiroq o'zlashtirilishiga yordam beradi. A va E vitaminlarini muntazam qabul qilish: • ko'z to'qimalarining regressiv jarayonlarini oldini olishga va normal ko'rishni tiklashga yordam beradi; • teri va sochlarning strukturaviy-funktsional holatini yaxshilaydi; • jinsiy tizim faoliyatini va reproduktiv funktsiyalarni rag'batlantiradi; • ateroskleroz va yurak-qon tomir kasalliklarining oldini olishga yordam beradi; • moddalar almashinuvini va nerv tizimi faoliyatini normallashtiradi; • organizmning himoya kuchlarini oshiradi.

A vitamini bilan o‘tkir doza oshib ketish belgilari (yuborilgandan 6 soat o‘tgach rivojlanadi): kattalarda - uyquchanlik, lanjlik, diplopiya, bosh aylanishi, kuchli bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, kuchli qusish, diareya, ta’sirchanlik, osteoporoz, milklardan qon ketishi, og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavatining qurishi va yaralanishi, lablarning, terining (ayniqsa kaftlarning) po‘st tashlashi, qo‘zg‘alish, ongning chalkashishi, kalla ichi bosimining oshishi (emizikli bolalarda - gidrosefaliya, liqildoqning bo‘rtib chiqishi). A vitamini bilan surunkali intoksikatsiya belgilari: anoreksiya, suyaklarda og‘riq, teri va lablarning yorilishi va qurishi, og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavatining qurishi, gastralgiya, qusish, gipertermiya, asteniya, bosh og‘rig‘i, fotosensibilizatsiya, pollakiuriya, nikturiya, poliuriya, ta’sirchanlik, soch to‘kilishi, tovon va kaftlarda, burun-lab uchburchagi sohasida sariq-to‘q sariq dog‘lar, gepatotoksik holatlar, ko‘z ichi bosimining oshishi, oligomenoreya, portal gipertenziya, gemolitik anemiya, suyak rentgenogrammasidagi o‘zgarishlar, tirishishlar.

Retinol kalsiy preparatlari samarasini susaytiradi, giperkalsemiya rivojlanish xavfini oshiradi. Kolestiramin, kolestipol, mineral moylar, neomitsin A va E vitaminlari so‘rilishini kamaytiradi (ularning dozasini oshirish talab qilinishi mumkin). Peroral kontraseptivlar plazmada retinol konsentratsiyasini oshiradi. Izotretinoin retinol intoksikatsiyasi rivojlanish xavfini oshiradi. Tetrasiklin va yuqori dozalarda retinol (50 ming XB va undan yuqori) bir vaqtda qo‘llanilganda kalla ichki gipertenziyasi rivojlanish xavfini oshiradi. Tokoferol (E vitamini) GKS, NYQV, antioksidantlar samarasini kuchaytiradi, A, D vitaminlari, yurak glikozidlari samaradorligini oshiradi va toksikligini kamaytiradi. E vitaminini yuqori dozalarda tayinlash organizmda A vitamini tanqisligini keltirib chiqarishi mumkin. Tokoferol (E vitamini) tutqanoq bilan og‘rigan bemorlarda (qonida lipidlarning peroksidli oksidlanish mahsulotlari oshgan) tutqanoqqa qarshi dori vositalari samaradorligini oshiradi. E vitaminini sutkada 400 XB dan ortiq dozada antikoagulyantlar (kumarin va indandion hosilalari) bilan bir vaqtda qo‘llash gipoprotrombinemiya va qon ketishlar rivojlanish xavfini oshiradi. Temir preparatlarini yuqori dozalarda qo‘llash organizmda oksidlanish jarayonlarini kuchaytiradi, bu esa E vitaminiga bo‘lgan ehtiyojni oshiradi.