Mizoprostol

Mizoprostol — bu ginekologiyada keng qo‘llaniladigan, medikamentoz abort va tug‘ruqdan keyingi qon ketishini nazorat qilish uchun mo‘ljallangan dori vositasidir.

Preparatning savdo nomi: Mizoprostol (Misoprostol)
Ta’sir etuvchi modda (XPN): mizoprostol
Dori shakli: tabletkalar

Farmakoterapevtik guruhi: Prostaglandin E1 sintetik analogi; uterotonik vosita.

ATX kodi: G02AD06

Dorixonalardan berish tartibi: Resept bo‘yicha

Mizoprostol quyidagi holatlarda qo‘llanadi:

• medikamentoz abort — erta muddatlarda homiladorlikni dori vositalari yordamida to‘xtatish;
• tug‘ruqdan keyingi qon ketishini oldini olish;
• tug‘ruqdan keyingi qon ketishini davolash;
• bachadon bo‘ynini tayyorlash va tug‘ruqni induksiya qilish;
• to‘liq bo‘lmagan abortni davolash;
• intrauterin homila nobud bo‘lganda uni chiqarish.

Qo‘llash sxemasi klinik vaziyatga qarab shifokor tomonidan belgilanadi.

• mizoprostol yoki prostaglandinlarga yuqori sezuvchanlik;
• bachadondan tashqari homiladorlik;
• og‘ir yurak-qon tomir kasalliklari;
• nazoratsiz arterial gipertenziya;
• og‘ir jigar yoki buyrak yetishmovchiligi.

Har bir tabletka quyidagilarni saqlaydi:
• faol modda: mizoprostol – 200 mkg
• yordamchi moddalar: gidroksipropilmetilsellyuloza, natriy karboksimetilkraxmal, gidrogenlangan kanakunjut moyi, mikrokristall sellyuloza, mikronlashtirilgan kremniy dioksidi

Mizoprostol prostaglandin E1 ning sintetik analogi bo‘lib, bachadon mushaklari va me’da-ichak tizimiga ta’sir ko‘rsatadi.

Preparatning asosiy ta’sirlari:
• bachadon bo‘ynini yumshatadi va kengaytiradi;
• miometriy qisqarishlarini kuchaytiradi;
• bachadon ichidagi tarkibning chiqarilishiga yordam beradi;
• oshqozon kislotasi sekresiyasini kamaytiradi;
• shilliq qavatni himoya qiluvchi ta’sir ko‘rsatadi.

Shu sababli preparat akusherlik va ginekologiyada keng qo‘llanadi, ayniqsa medikamentoz abort va qon ketishlarni boshqarishda muhim ahamiyatga ega.

Mizoprostol ichga qabul qilingandan keyin tez so‘riladi va faol metabolit — mizoprostol kislotasiga aylanadi.

• maksimal konsentratsiyaga 12–30 minut ichida erishiladi;
• plazma oqsillari bilan bog‘lanishi 80–85% ni tashkil qiladi;
• yarim chiqarilish davri 20–40 minut;
• organizmda to‘planmaydi;
• asosan buyraklar orqali chiqariladi.

Turli qo‘llash usullarida (peroral, sublingval, vaginal) preparatning ta’sir tezligi va davomiyligi farq qilishi mumkin.

Ko‘pincha:
• qorinning pastki qismida og‘riq;
• bachadon qisqarishlari;
• qon ketish;
• diareya, ko‘ngil aynishi, qusish.

Ba’zan:
• bosh og‘rig‘i;
• bosh aylanishi;
• isitma, titroq;
• umumiy holsizlik.

Kam hollarda allergik reaksiyalar kuzatiladi.

18 yoshgacha bo‘lgan bolalar va o‘smirlarda qo‘llash mumkin emas.

Mizoprostol preparati homiladorlik davrida faqat tibbiy ko‘rsatmalar asosida qo‘llanadi. Preparat medikamentoz abort (homiladorlikni dori vositalari yordamida to‘xtatish) maqsadida qo‘llanilishi mumkin va odatda mifepriston bilan kombinatsiyada buyuriladi.

Homiladorlikni davom ettirish rejalashtirilgan hollarda mizoprostolni qo‘llash tavsiya etilmaydi, chunki u bachadon qisqarishlarini chaqiradi va homilaga zarar yetkazishi yoki homiladorlikning uzilishiga olib kelishi mumkin.

Preparatni qo‘llash faqat shifokor nazorati ostida amalga oshirilishi kerak.

Laktasiya davri
Mizoprostol ona sutiga o‘tishi mumkin. Shu sababli preparat qo‘llanilgan davrda va undan keyin ma’lum vaqt davomida emizishni vaqtincha to‘xtatish tavsiya etiladi.

Mizoprostol organizmda faol metabolitga aylanadi va asosan buyraklar orqali chiqariladi. Buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda preparatning chiqarilishi sekinlashishi mumkin, bu esa uning ta’sirining kuchayishi yoki davomiyligining uzayishiga olib keladi.

Yengil va o‘rta darajadagi buyrak yetishmovchiligida preparat ehtiyotkorlik bilan, shifokor nazorati ostida qo‘llanishi mumkin.

Og‘ir buyrak yetishmovchiligida mizoprostol qo‘llash mumkin emas.

Mizoprostol jigarda faol metabolit — mizoprostol kislotasiga aylanadi. Jigar funksiyasi buzilgan bemorlarda metabolizm jarayoni o‘zgarishi mumkin, bu esa preparatning ta’siriga ta’sir ko‘rsatadi.

Yengil va o‘rta darajadagi jigar yetishmovchiligida preparat ehtiyotkorlik bilan qo‘llanishi mumkin, bemorning holatini nazorat qilish tavsiya etiladi.

Og‘ir jigar yetishmovchiligida mizoprostol qo‘llash mumkin emas.

Simptomlari:
• diareya, qusish, holsizlik

Davolash:
• simptomatik

Dumaloq, oq yoki deyarli oq rangli tabletkalar. Ayrim ishlab chiqaruvchilarda tabletkalar yuzasida risk yoki markirovka mavjud bo‘lishi mumkin.

• preparat faqat shifokor nazorati ostida qo‘llanishi kerak;
• kuchli qon ketish xavfi mavjud;
• medikamentoz abortdan keyin nazorat tekshiruv zarur;
• noto‘g‘ri qo‘llash jiddiy asoratlarga olib kelishi mumkin;
• mustaqil qo‘llash tavsiya etilmaydi.

Nazorat va monitoring

Preparat qo‘llangandan keyin bemorning holatini nazorat qilish muhim:

• 8–14 kun ichida tekshiruvdan o‘tish tavsiya etiladi;
• bachadon to‘liq bo‘shaganligini tasdiqlash zarur;
• kuchli qon ketish bo‘lsa, shifokorga murojaat qilish kerak;
• qo‘shimcha davolash talab qilinishi mumkin.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi holatlarda zudlik bilan tibbiy yordam zarur:

• juda kuchli qon ketish;
• kuchli og‘riq;
• yuqori harorat;
• hushdan ketish;
• allergik reaksiyalar.

• magniy saqlovchi antatsidlar diareyani kuchaytirishi mumkin;
• boshqa uterotonik vositalar bilan birga ehtiyotkorlik bilan qo‘llanadi.

25–30°C dan yuqori bo‘lmagan haroratda saqlansin.

Yaroqlilik muddati: 2 yil.

Preparat faqat tibbiyot xodimi nazorati ostida qo‘llanadi.

Medikamentoz abort:
• mifepriston qabul qilingandan 24–48 soat o‘tgach:
→ 800 mkg (4 tabletka) vaginal, sublingval yoki bukkal
yoki
→ 400 mkg (2 tabletka) peroral

Preparat qabul qilingandan keyin bachadon qisqarishlari odatda bir necha soat ichida boshlanadi.

Tug‘ruqdan keyingi qon ketishini oldini olish:
• 600 mkg peroral bir marta

Tug‘ruqdan keyingi qon ketishini davolash:
• 800 mkg sublingval bir marta

To‘liq bo‘lmagan abort:
• 600 mkg peroral bir marta
yoki
• 400 mkg sublingval

Tug‘ruqni induksiya qilish:
• odatda 25 mkg har 4–6 soatda
• faqat tibbiy muassasada qo‘llanadi

Qo‘llash usullari va klinik xususiyatlari

Mizoprostol turli usullar bilan qo‘llanishi mumkin va bu uning samaradorligiga ta’sir qiladi:

• peroral qo‘llash — qulay, ammo ta’siri nisbatan yumshoqroq;
• sublingval qo‘llash — tez va kuchli ta’sir ko‘rsatadi;
• vaginal qo‘llash — ta’siri uzoqroq davom etadi;
• bukkal qo‘llash — muqobil variant hisoblanadi.

Qo‘llash usuli shifokor tomonidan individual belgilanadi.