Seffast

QO‘LLASH BO‘YICHA YO‘RIQNOMA

SEFFAST

CEFFASTUM

Preparatning savdo nomi: Seffast

Ta‘sir etuvchi moddalar (XPN): sefotaksim

Dori shakli: in‘eksion eritma tayyorlash uchun kukun.

Tarkibi:

Seftriakson natriyli tuzi (sefotaksimga qayta hisoblanganda) 0,5 yoki 1 g.

Ta‘rifi: oq yoki sarg‘ish oq rangli, taxir ta‘mli kristall kukun.

Farmakoterapevtik guruhi: Antibiotiklar (sefalosporinlar guruhi).

ATX kodi: J01DA10

Farmakologik xususiyatlari

Farmokodinamikasi

Sefalosporinlar guruhi uchinchi avlodiga mansub, mikroblarga qarshi keng ta‘sir doirasiga ega bo‘lgan yarim sintetik preparat. Bakterisid ta‘sir ko‘rsatadi. Ko‘pchilik grammusbat va grammanfiy mikroorganizmlarning β-laktamazalariga chidamli. Kimyoviy tabiati jihatidan sefotaksim sefalosporinlarning birinchi va ikkinchi avlodiga mansub antibiotiklariga yaqin, biroq, uning o‘ziga xos tuzilishi grammanfiy bakteriyalarga nisbatan yuqori faolligini ta‘minlaydi.

Ta‘sir mexanizmi mikroorganizmlar qobig‘idagi penisillinni bog‘lovchi oqsillarga nisbatan yuqori yaqinligi, membrana bilan bog‘langan transpeptidazalarga asetil guruhchasini biriktirish hamda peptidoglikanlarning ko‘ndalang ulangan zanjirchalarini shikastlashi bilan bog‘liq – peptidoglikanning polimeraza jarayonini bloklaydi, mikroorganizmlar xujayra devorining mustaxkamligi va pishiqligini ta‘minlovchi mukopeptid ishlab chiqarilishini buzadi (murein hosil bo‘lishini buzadi).

Sefotaksimga sezgir mikroorganizmlar:

Grammusbat: Stafilokokklar – Staphylococcus spp. (penisillinazani ishlab chiqaruvchi va ishlab chiqarmaydigan shtammlari) (metisillinga rezistent shtammlardan tashqari), Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis; Streptokokklar – Peptococcus spp., Peptostreptococcus spp., Peptostreptococcus species, Streptococcus spp. (D guruhidan tashqari), Streptococcus agalactiae (B guruh streptokokklari), Streptococcus pneumonia, Diplococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes (A guruhiga mansub β-gomolitik streptokokklar); Boshqalar – Corynebacterium diphtheria, Bacillus myroides, Bacillus subtilis, Enterococcus spp. (ba‘zi shtammlari).

Grammanfiy: Enterobakteriyalar – Bacteroides spp., Enterobacter spp., Enterobacter aerogenes, Enterobacter cloacae, Escherichia coli, Citrobacter spp., Klebsiella spp., Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumonia, Salmonella spp., Proteus inconstans, Proteus mirabilis, Proteus vulgaris, Proteus indole, Providencia spp., Providencia rettgeri, Serratia spp., Serratia marcescens, Pseudomonas spp. (ba‘zi shtammlari); Boshqalar – Acinetobacter spp., Aeromonas hydrophilia, Bordetella pertussis, Citobacter, Eubacterium, Haemophilus influenzae (shu jumladan ampisillinga rezistent shtammlari), Haemophilus parainfluenzae, Moraxella, Morganella morganii, Neisseria gonorrhoeae (shu jumladan penisillinazani ishlab chiqaruvchi shtammlari), Neisseria meningitidis, Propionibacterium acnes, Pseudomonas aeruginosa (ko‘pgina shtammlari), Shigella spp., Veillonella spp., Yersinia; Anaerob: Clostridium perfringens, Clostridium species, Fusobacterium spp., Fusobacterium nucleatum.

Sefotaksimga kamroq sezgir mikroorganizmlar: Grammanfiy: Acinetobacter baumanii, Bacteroides fragilis, Helicobacter pylori.

Sefotaksimga rezistent mikroorganizmlar: Grammusbat: Clostridium difficile, Enterococcus spp., Listeria monocytogenes, Staphylococcus group D,; Grammanfiy: Pseudomonas aeruginosa (nekotorыe shtammы), Burkholderia cepacia (Pseudomonas cepacia), Stenotrophomonas maltophilia.

Farmakokinetikasi

So‘rilishi

Mushak ichiga (m/i) 500-1000 mg yuborilgandan keyin qondagi maksimal konsentrasiyasi (C_max) (muvofiq ravishda 11,7 va 20,5 mkg/ml) ga 30 minutdan keyin erishiladi. Vena ichiga (v/i) 0,5-1 g yuborilgandan keyin 5 minutdan so‘ng C_max muvofiq ravishda 38,9 va 101,7 mkg/ml ni tashkil qiladi. Qondagi bakterisid konsentrasiyasi 12 soatdan ortiq saqlanib turadi.

Taqsimlanishi

Plazma oqsillari bilan bog‘lanishi taxminan 25-40% ni tashkil qiladi. Biokiraolishligi (F) – 90-95% ni tashkil qiladi.

Sefotaksim miokardga; suyaklarga, o‘t pufagiga, teriga, yumshoq to‘qimalarga, sinovial suyuqlikka, perikardial, peritoneal suyuqlikka, orqa miya suyuqligiga, plevra suyuqligiga, balg‘amga, safroga, siydikka, ko‘krak sutiga; yo‘ldosh to‘sig‘i orqali amniotik suyuqligi va kindik ichakchasiga o‘ta oladi (samarali konsentrasiyalarni hosil qiladi):.

Chiqarilishi

Sefotaksimning plazmadan yarim chiqarilish davri (T_1/2) – 1 soat ni tashkil qiladi.

Buyrak orqali chiqariladi – yuborilgan dozaning taxminan 60% 6 soat davomida chiqariladi. Qisman safro bilan, shuningdek ko‘krak suti bilan xam chiqariladi. Sefotaksimning taxminan 20-36% o‘zgarmagan holda, 15-25% antibakterial faollikka ega bo‘lgan dezasetilsefotaksim (asosiy metabolit), 20-25% – ikkita nofaol metabolit – M₂ M₃ ko‘rinishida chiqariladi. 14 sutka davomida 1 g dozada har 6 soatda v/i takroran yuborilganda organizmda to‘planishi kuzatilmaydi.

O‘ziga xos klinik holatlardagi farmakokinetikasi

Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasientlar va keksa yoshdagi shaxslarda preparatning T_1/2 taxminan ikki marta uzayadi.

Qo‘llanilishi

Preparatga sezgir mikroorganizmlar tomonidan chaqirilgan infeksion-yallig‘lanish kasalliklari: yuqori va quyi nafas yullarining kasalliklari (enterokokklar tomonidan chaqirilgan kasalliklardan tashqari); siydik-tanosil va kichik chanoq a‘zolarining kasalliklari (shu jumladan o‘tkir va surunkali pielonefritlar, sifilis, gonoreya); teri va yumshoq to‘qimalarning kasalliklari (shu jumladan infeksiyalangan jarohatlar va kuyishlar); suyak va bo‘g‘im kasalliklari (shu jumladan osteomielit, septik artrit); ginekologik va tug‘ruqdan keyingi infeksiyalar (shu jumladan xlamidioz, penisillinaza ishlab chiqaruvchi mikroorganizmlar tomonidan chaqirilgan infeksiyalar); endokardit; Laym kasalligi (kana borreliozi, spiroxetoz); terlamaga oid isitma; sepsis; septisemiya; peritonit; intraabdominal infeksiyalar; salmonellyozlar; bakterial meningit (listeriozli meningitdan tashqari) da qo‘llaniladi. Immuniteti susaygan pasientlardagi infeksiyalarda. Jarrohlik aralashuvlarida infeksiyalarni va operasiyadan keyingi  asoratlarni oldini olish uchun qo‘llaniladi.

Qo‘llash usuli va dozalari

Buyurilayotgan vaqtda disklardan foydalanib, sefazolinga nisbatan mikroorganizmlarning sezuvchanligini aniqlash tavsiya qilinadi.

Doza kasallikning og‘irligi, infeksiya turi, organizmning holati, pasientning yoshi, vazni va buyrak faoliyatiga qarab aniqlanadi.

Mushak ichiga (m/i) yoki vena ichiga (v/i) (tomchilab yoki oqim bilan) yuboriladi.

Preparatni mushak ichiga yuborish uchun flakon ichidagi 500 mg kukunni 1% li lidokain eritmasining 2 ml yoki 0,5% li novokain eritmasining 3 ml da eritiladi, flakon ichidagi 1000 mg ni esa 1% li lidokain eritmasining 3,5 ml yoki 0,5% li novokain eritmasining 5 ml da eritiladi. Agar bemorga lidokain va novokain preparatlarini qo‘llash mumkin bo‘lmasa, unda preparat 0,9% li natriy xloridi eritmasining 3-5 ml yoki in‘eksiya uchun suvning 3-5 ml da eritib yuboriladi. Mushak ichiga chuqur yuboriladi. Xar bir dumbaga ko‘pi bilan 1 g preparat yuborish tavsiya qilinadi.

Vena ichiga oqim bilan yuborish uchun preparatning bir martalik dozasi 0,9% li natriy xloridi eritmasi yoki in‘eksiya uchun suvning 10 ml da eritiladi va 3-5 minut davomida asta-sekinlik bilan yuboriladi.

Vena ichiga tomchilab yuborish uchun 0,5-1,0 g preparat 100-250 ml miqdordagi 5-10% li glyukoza yoki 0,9% li natriy xloridi eritmasida yoki Ringer yoxud 5% li natriy bikarbonati eritmasida eritiladi va 20-40 minut davomida (yuborish tezligi minutiga 60-80 tomchi) yuboriladi.

Eritish mobaynida flakonlar kukun butunlay eriguncha yaxshilab chayqatiladi.

Tana vazni 50 kg dan ortiq bo‘lgan bolalar va kattalarga har 4-12 soatda m/i yoki v/i (oqim bilan yoki tomchilab) – 1-2 g dan yuboriladi. Tana vazni 50 kg dan kam bo‘lgan bolalarga –sutkada 50-180 mg/kg dozada yuboriladi, yuborishlar soni 2-6 martani tashkil qiladi.

Kattalar:

Bir martalik o‘rtacha doza – 0,25-1 g; bir martalik maksimal (eng yuqori) doza – 2 g ni; sutkalik o‘rtacha doza – 2-4 g ni; sutkalik maksimal doza – 12 g ni tashkil qiladi; yuborishlar soni – sutkada 2-4 martani, davolash davomiyligi esa – 5-10 kunni tashkil etadi.

Bolalar:

Bir martalik o‘rtacha doza – 10-50 mg/kg; bir martalik maksimal doza – 20-50 mg/kg; sutkalik o‘rtacha doza – 50-100 mg/kg; sutkalik maksimal doza – sutkada 180 mg/kg (tana vazni 50 kg dan kam bo‘lganda); yuborishlar soni – sutkada 2-4 martani, davolash davomiyligi esa – 5-10 kunni tashkil etadi.

Operasiyalaridan keyingi infeksiyalarni oldini olish uchun – umumiy kirish (boshlang‘ich) anesteziyasi vaqtida bir marta 1 g dozada (zarurat tug‘ilganida 6-12 soatdan so‘ng takroran yuborish mumkin); asoratlanmagan, shuningdek siydik chiqarish yo‘llarining infeksiyalarida – 1 g dan har 8-12 soatda; asoratlanmagan o‘tkir gonoreyada –1 g bir marta; o‘rtacha og‘irlikdagi infeksiyalarda 1-2 g dan har 8-12 soatda; kesarev kesishi operasiyasi vaqtida – kindik venasiga qisqichlar qo‘yilganda: 1 g, so‘ngra birinchi dozadan keyin 6 va 12 soat o‘tib – qo‘shimcha 1 g dan; og‘ir infeksiyalarda – 2 g dan yuborish buyuriladi (sutkalik maksimal doza – 12 g).

Bolalar:

Buyrak kasalliklarida:

Buyrakning chiqarish faoliyati buzilganda dozalash tartibi kreatinin klirensini (KK) hisobga olgan holda o‘rnatiladi. Preparatning dozasi oshirilib, yuborishlardagi vaqt oralig‘i oshiriladi. KK 20 ml/min/1,73 m² va undan kam bo‘lganda sutkalik doza ikki marta kamaytiriladi. Preparatni orgnaizmdan qisman (62,3%) gemodializ orqali chiqarib yuborsa bo‘ladi.

Nojo‘ya ta‘sirlari

Allergik reaksiyalar: o‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyalari (teri toshmasi, qichishish, isitma), giperemiya, eshakemi, eozinofiliya, ko‘p shaklli ekssudativ eritema (shu jumladan xavfli eksudativ eritema yoki Stivens-Djonson sindromi), kam hollarda – bronxospazm, toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi), et uvishishi, isitma, angionevrotik shish (Kvinke shishi), anafilaktik shok.

Markaziy va periferik nerv tizimi tomonidan: tirishishlar, bosh aylanishi, umumiy lohaslik, charchoq, bosh og‘rig‘i.

Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan: ko‘ngil aynishi, qusish, qorinda og‘riq, diareya/qabziyat, qorin dam bo‘lishi, disbakterioz, jigar faoliyatini buzilishi, kam hollarda – soxta membranoz kolit, stomatit, glossit.

Siydik chiqarish tizimi tomonidan: buyrak kasalliklari bo‘lgan bemorlarni yuqori dozada davolash mobaynida – buyrak faoliyatini buzilishlari kuzatilishi mumkin (bunday xolatlarda doza kamaytiriladi), interstisial nefrit, oliguriya.

Laborator ko‘rsatkichlar tomonidan: qon zardobidagi jigar transaminazalari (ALT, AST), LDG, IF faolligini tranzitor oshishi va bilirubin, mochevina, azot hamda kreatinin konsentrasiyalarini oshishi, Kumbsning musbat reaksiyasi.

Mahalliy reaksiyalar: yuborilgan joyda og‘riq va achishish, giperemiya, flebit.

Boshqalar: umumiy holsizlik, kuchli toliqish, periferik shishlar, to‘satdan issiqlik hissi, vaginal va oral kandidoz, uzoq vaqt davolanganda – superinfeksiya.

Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar

• preparatga (shu jumladan penisillinlarga, boshqa sefalosporinlar va karbapenemlarga) nisbatan yuqori sezuvchanlikda qo‘llash mumkin emas.

Ehtiyotkorlik bilan:

• chala tug‘ilgan chaqaloqlar;
• yangi tug‘ilgan va 1 oylikkacha bo‘lgan chaqaloqlar;
• yaqqol buyrak va/yoki jigar yetishmovchiligi;
• soxta membranoz kolitda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak.

Dorilarning o‘zaro ta‘siri

Boshqa antibiotiklarning eritmalari bilan bitta shprisda yoki infuzion eritmada farmasevtik nomutanosib.

Aminoglikozidlar, polimiksin “B” va halqali diuretiklar bilan bir vaqtda qo‘llanilganda nefrotoksiklik kuchayadi.

Buyrak naychalari sekresiyasini bloklovchi preparatlar (probenesid), sefotaksimning plazmadagi konsentrasiyasini oshiradi va uni chiqarilishini sekinlashtiradi (nojo‘ya ko‘rinishlar havfi oshadi).

Antiagregantlar (NYAQV (nospesefik yallig‘lanishga qarshi vositalar), salisilatlar, sulfinpirazon) bilan birga qo‘llanilganda qon ketishlari havfini oshiradi.

Sefotaksim bilvosita antikoagulyantlar bilan bir vaqtda qo‘llanilganda sinergik ta‘sir namoyon qiladi.

Azlosillin yoki mezlosillin bilan bir vaqtda qo‘llanilganda sefotaksimning klirensi pasayadi, bunda uning dozasini kamaytirish kerak bo‘ladi.

Maxsus ko‘rsatmalar

Anamnezida sefalosporinlarga o‘ta yuqori sezuvchanligi bo‘lgan bemorlarga sefotaksimni qo‘llash qat‘iy man qilinadi. Agar bemorda o‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyasi paydo bo‘lsa, davolash darhol to‘xtatilishi kerak.

Sefotaksimni boshqa antibiotiklar bilan bir shprisda yoki eritmada aralashtirish mumkin emas.

Buyrak faoliyatini buzilishi bo‘lgan bemorlarda nefrotoksik belgilar  (siydikda azot va qonda kreatinin miqdorlarining oshishi) kuzatilishi mumkin. Bunday xollarda preparatning dozasi buyrak faoliyatini buzilish darajasiga qarab kamaytiriladi va muolaja ushbu ko‘rsatkichlarning o‘zgarishiga qarab (xaftasiga bir martadan kam bo‘lmagan holda) olib boriladi. Shuningdek gemodializ o‘tkazilayotgan bemorlarda ham preparatning qondagi miqdori muntazam ravishda aniqlab turiladi.

Nefrotoksik preparatlar bilan birga qo‘llash buyrak faoliyatini, o‘n kundan ortiq qo‘llash esa qon hujayralari tarkibini nazorat qilishni talab etadi.

Keksa va holsizlangan bemorlarga “K” vitaminini qo‘llash tavsiya qilinadi (gipokoagulyasiyaning oldini olish maqsadida).

Davolanish vaqtida spirtli ichimliklarni iste‘mol qilish mumkin emas – disulfiramning ta‘siriga o‘xshash samaralar (yuz giperemiyasi, qorin va me‘da sohasida spazm, ko‘ngil aynishi, qusish, bosh og‘rig‘i, AB ni pasayishi, taxikardiya, nafas qisishi) yuz berishi mumkin.

Preparatni laktasiya davrida buyurish zarurati tug‘ilganda, emizishni to‘xtatib turish kerak.

Preparat uzoq vaqt qo‘llanilganida periferik qon manzarasi va buyrak faoliyatini ko‘rsatkichlarini nazorat qilish, shuningdek disbakteriozni oldini olishni amalga oshirish zarur. Preparat davomli qo‘llanganda shuningdek mikroorganizmlarning rezistentligi rivojlanishi mumkin.

Sefazolin bilan davolash mobaynida musbat Kumbs sinamasi hamda siydikdagi glyukozaning soxta musbat reaksiyasi olinishi mumkin (glyukozani qonda aniqlashning glyukoza-oksidazali usullarini ishlatish tavsiya qilinadi).

Homiladorlik va laktasiya davrida qo‘llanilishi

Preparat xomiladorlik davrida, uning ona sog‘ligi uchun bo‘lgan foydasi, homila uchun bo‘lgan xavfidan ustun deb topilgan hollardagina qo‘llanadi.

Laktasiya davrida emizishni to‘xtatib turish tavsiya qilinadi (ko‘krak sutiga o‘tadi).

Preparatni bolalar ololmaydigan joyda saqlansin va yaroqlilik muddati o‘tgach ishlatilmasin.

Dozaning oshirib yuborilishi

Simptomlari: nojo‘ya ta‘sirlarini kuchayishi, tirishishlar, ensefalopatiyalar (yuqori dozalarda yuborilganda, ayniqsa buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda), qaltirash, nerv-mushak qo‘zg‘aluvchanligi.

Davolash: simtomatik davolash. Spesifik antidoti yo‘q.

Chiqarilish shakli

Flakonlar, konturli uyali o‘ramlarda 0,5 yoki 1 g dan. 1 ta konturli uyali o‘ramlarda qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnoma bilan birga kartonli qutida.

Saqlash sharoiti

Quruq, yorug‘likdan himoyalangan joyda, 25°C dan yuqori bo‘lmagan xaroratda saqlansin.

Yaroqlilik muddati

3 yil.

Dorixonalardan berish tartibi

Resept bo‘yicha.