KARBALEKS analoglari

Foydalanish uchun umumiy epileptik tutilishlar-oddiy va murakkab simptomlarga ega fokal (qisman) tutilishlar-epilepsiya bilan bog'liq xatti-harakatlarning buzilishi-manik-depressiv psixozning kuchayishining oldini olish-trigeminal nevralgiya-diabetik neyropatiya-spirtli ichimliklarni olib tashlash sindromi-diabet insipidus

• tutqanoq: ikkilamchi tarqalishi bilan yoki usiz murakkab yoki oddiy partsial tutqanoq xurujlari (hushdan ketish bilan yoki usiz); tarqalgan tonik-klonik tutqanoq xurujlari; tutqanoq xurujlarining aralash shakllari. Karbamazepin monoterapiya ko‘rinishida ham, majmuaviy davolash tarkibida ham qo‘llanishi mumkin. Karbamazepin odatda kichik /petit mal, absans/ va mioklonik xurujlarda samarali emas;

• o‘tkir maniakal holatlar va zo‘rayishlarni oldini olish yoki zo‘rayishlarning klinik ko‘rinishlarini kuchsizlantirish maqsadida, bipolyar affektiv buzilishlarning ushlab turuvchi davosi;

• alkogolli abstinensiya sindromi;

• tarqoq sklerozda uch shoxli nervning idiopatik nevralgiyasi va uch shoxli nerv nevralgiyasi (tipik va notipik); til-tomoq nervining idiopatik nevralgiyasi;

• og‘riq sindromli diabetik neyropatiya;

• markaziy kelib chiqishga ega qandsiz diabet; neyrogormonal tabiatli poliuriya va polidipsiya.

Har qanday dori preparati kabi, Karbamazepin ham har bir iste’molchida kuzatilmasa-da, nojo‘ya reaksiyalar chaqirishi mumkin.

Nojo‘ya samaralarning muayyan turlari, masalan, MNT tomonidan — bosh aylanishi, bosh og‘rishi, ataksiya, uyquchanlik, umumiy kuchsizlik, diplopiya; me’da-ichak yo‘li tomonidan — ko‘ngil aynishi, qusish; yoki allergik teri reaksiyalari nisbatan ko‘p, ayniqsa karbamazepin bilan davolanishning boshlanishida, preparatning juda katta boshlang‘ich dozasi qo‘llanilganda yoki keksa yoshdagi patsiyentlarni davolashda uchrab turadi.

Turli nojo‘ya reaksiyalarning uchrash sonini baholashda quyidagi izchilliklar qo‘llanilgan: juda tez-tez (≥10%); tez-tez (≥1% dan <10% gacha); gohida (≥0.1% dan <1% gacha); kam hollarda (≥0.01% dan <0.1% gacha); juda kam hollarda (<0.01%).

Dозага bog‘liq nojo‘ya samaralar odatda bir necha kun ichida ham o‘zidan o‘zi, ham preparat dozasi vaqtinchalik pasaytirilgandan so‘ng o‘tib ketadi. MNT tomonidan nojo‘ya samaralarning rivojlanishi preparat dozasining nisbiy oshirib yuborilishi yoki faol moddaning qon plazmasidagi konsentratsiyalarining ahamiyatli darajada o‘zgarib turishi oqibati bo‘lishi mumkin. Bunday holatlarda faol moddaning qon plazmasidagi miqdorini monitoring qilib turish tavsiya qilinadi.

Alohida holatlarda quyidagi nojo‘ya reaksiyalar ehtimoli bor:

MNT va periferik nerv tizimi tomonidan: juda tez-tez — bosh aylanishi, ataksiya, uyquchanlik, umumiy kuchsizlik; ko‘p — bosh og‘rishi, diplopiya, ko‘rish akkomodatsiyasining buzilishi, masalan, ko‘rishning xiralashuvi; gohida — anomal noerkin harakatlar, masalan, tremor, “parillovchi” tremor /asterixis/, distoniya, tiklar; nistagm; kam hollarda — orofatsial diskineziya, ko‘z harakatlanishining buzilishlari, nutqning buzilishi, masalan, dizartriya yoki noravon nutq, xoreoatetoid buzilishlar, periferik nevrit, paresteziya, mushaklar kuchsizligi va parez belgilari.

Karbamazepinning yomon sifatli neyroleptik sindromni chaqiruvchi yoki uning rivojlanishiga yordam beruvchi preparat sifatidagi ahamiyati, ayniqsa karbamazepin neyroleptiklar bilan birgalikda buyurilganda, noaniqligicha qolmoqda.

Ruhiyat sohasi tomonidan: kam hollarda — ko‘ruv va eshituv gallyutsinatsiyalari, depressiya, ishtahaning yo‘qolishi, xavotirlik, serjahl xulq, qo‘zg‘alish, dezoriyentatsiya; juda kam — psixozning faollashishi.

Allergik reaksiyalar: juda tez-tez — allergik teri reaksiyalari, ancha ifodalangan eshakemi; gohida — eksfoliativ dermatit, eritrodermiya; kam hollarda — qizil yuguriksimon sindrom, qichishish; juda kam — Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi).

Dermatologik reaksiyalar: juda kam hollarda — fotosezuvchanlik, ko‘p shaklli va tugunli eritema, teri pigmentatsiyasining buzilishi, purpura, akne, ter ajralishining kuchayishi, sochlarning to‘kilishi. Girsutizmning kam uchraydigan holatlari haqida xabar berilgan, ammo ushbu asoratning karbamazepin qabul qilish bilan o‘zaro aloqadorligi noma’lum bo‘lib qolmoqda.

Qon yaratish tizimi tomonidan: juda tez-tez — leykopeniya; ko‘p — trombotsitopeniya, eozinofiliya; kam hollarda — leykotsitoz, limfadenopatiya, folat kislotasi tanqisligi; juda kam hollarda — agranulotsitoz, aplastik anemiya, haqiqiy eritrotsitar aplaziya, megoblastli anemiya, o‘tkir o‘zgarib turuvchi porfiriya, retikulotsitoz, gemolitik anemiya; juda kam — gipogammaglobulinemiya.

Jigar tomonidan: juda ko‘p — gamma-glutamiltransferaza miqdorining ortishi (ushbu fermentning jigardagi induksiyasi oqibatida), bu odatda klinik ahamiyat kasb etmaydi; ko‘p — ishqoriy fosfataza miqdorining ortishi; gohida — transaminazalar miqdorining ortishi; kam hollarda — xolestatik, parenximatoz (gepatotsellyulyar) yoki aralash toifadagi gepatit, sariqlik; juda kam — granulomatozli gepatit, jigar yetishmovchiligi.

Me’da-ichak yo‘li tomonidan: juda ko‘p — ko‘ngil aynishi, qusish; ko‘p — og‘izning qurishi; gohida — diareya yoki qabziyat, qorin og‘rig‘i; juda kam — glossit, stomatit, pankreatit.

Moddalar almashinuvi tomonidan: tez-tezligi noma’lum — gipermoniyemiya.

O‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyalari: kam hollarda — isitma, teriga toshma toshishi, vaskulit, limfadenopatiya, limfomani eslatuvchi belgilar, artralgiyalar, leykopeniya, eozinofiliya, gepatosplenomegaliya va o‘zgargan jigar funksiyasi ko‘rsatkichlari bilan birga kechuvchi ko‘p a’zoli yuqori sezuvchanlikning sekinlashgan turi (keltirilgan ko‘rinishlar turli majmualarda uchraydi). Boshqa a’zolar ham jalb qilinishi mumkin (masalan, o‘pkalar, buyraklar, me’da osti bezi, yurak, yo‘g‘on ichak); juda kam — mioklonus va periferik eozinofiliya bilan kechuvchi aseptik meningit; anafilaktik reaksiya, angionevrotik shish; noma’lum — eozinofiliya va tizimli alomatlar bilan dori reaksiyasi (DRESS-sindromi).

Yuqorida keltirilgan o‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyalari paydo bo‘lganda, preparat qo‘llanilishini bekor qilish lozim.

Yurak qon-tomir tizimi tomonidan: kam hollarda — yurak ichki o‘tkazuvchanligining buzilishi; arterial gipertenziya yoki gipotenziya; juda kam — bradikardiya, aritmiya, hushdan ketish bilan kechuvchi AV-blokada, kollaps, dimlanishli yurak yetishmovchiligi, YUIK ning zo‘rayishi, tromboflebit, tromboembolik sindrom.

Endokrin tizimi va moddalar almashinuvi tomonidan: tez-tez — shishlar, suyuqlikning ushlanishi, tana vaznining ortishi, giponatriyemiya va antidiuretik gormon ta’siri bilan o‘xshash samara oqibatida plazma osmolyarligining pasayishi, bu kam hollarda letargiya, qusish, bosh og‘rig‘i, dezoriyentatsiya va nevrologik buzilishlar bilan kechuvchi suyultirilgan giponatriyemiyaga olib keladi; juda kam hollarda — galaktoreya, ginekomastiya kabi ko‘rinishlar bilan kechuvchi yoki kechmaydigan prolaktin miqdorining ortishi; juda kam — qalqonsimon bez faoliyati ko‘rsatkichlarining o‘zgarishi — L-tiroksin (FT4, T4, T3) miqdorining pasayishi va tireorag‘batlantiruvchi gormon miqdorining ortishi, bu odatda klinik ko‘rinishlar bilan kechmaydi; suyak to‘qimasi metabolizmining buzilishi (qon plazmasida kalsiy va 25-OH-kolekalsiferol miqdorining pasayishi), bu osteomalyatsiyaga olib keladi; alohida holatlarda — xolesterin (Xs), jumladan Xs-YUZLP va triglitseridlar konsentratsiyasining ortishi.

Siydik-jinsiy tizimi tomonidan: juda kam hollarda — interstitsial nefrit, buyrak yetishmovchiligi, buyrak funksiyasining buzilishi (masalan, albuminuriya, gematuriya, oliguriya, mochevinaning ortishi/azotemiya), tez-tez siyish, siydik tutilishi, jinsiy funksiyalarining buzilishlari/impotensiya.

Sezgi a’zolari tomonidan: juda kam — ta’m bilish hissining buzilishlari, ko‘z gavharining xiralashishi, konyunktivit; eshitishning buzilishi, jumladan quloqlarda shovqin, giperakuziya, gipoakuziya, tovush balandligini qabul qilishning o‘zgarishi.

Suyak-mushak tizimi tomonidan: juda kam hollarda — artralgiya, mushak og‘riqlari va tirishishlar.

Nafas tizimi tomonidan: juda kam hollarda — isitmalı titroq, hansirash, pnevmonit yoki zotiljam bilan ifodalanuvchi o‘pka tomonidan gipersezuvchanlik reaksiyalari.

Agar sizda ushbu yo‘riqnomada ta’riflanmagan har qanday boshqa nojo‘ya reaksiyalar qayd etilsa, iltimos, o‘zingizning shifokoringizga, farmatsevtga yoki ishlab chiqaruvchiga xabar bering.