Papaverin

Preparatning savdo nomi: Papaverin 
Ta’sir qiluvchi modda (XPN): papaverin gidroxloridi
Dori shakli: inyeksiya uchun eritma

Chiqarish shakli: 2 ml dan ampulalarda inyeksiya uchun 2% li eritma.
ATX kodi: A03AD01.

Dorixonalardan berish tartibi: Shifokor retsepti bo‘yicha beriladi.

• Ichki a’zolarning silliq mushaklari spazmlarini oldini olish va yordam berish:

  -   xoletsistit, o‘t sanchig‘ida;

  -   pilorospazm, spastik kolit, ichak ta’sirlanish sindromida;

  -   buyrak sanchig‘i, siydik yo‘llari spazmlarida;
• Bosh miya qon tomirlari va periferik qon tomirlarning spazmlari (majmuaviy davolashning tarkibida);
• Obliteratsiyalovchi endarteriitni davolash;
• Premedikatsiyada yordamchi vosita sifatida qo‘llaniladi.

• Papaveringa yoki dori vositasining tarkibiga kiruvchi har qanday yordamchi moddaga yuqori sezuvchanlik;
• 1 yoshgacha bolalar;
• Nafasni susayishi;
• Komatoz holat;
• Atriventikulyar (AV) blokada va AV o‘tkazuvchanlikni buzilishi;
• Glaukoma;
• 75 yoshdan katta yoshdagilar (gipertermiya xavfi);
• Miokard infarktining dekompensatsiya belgilariga ega og‘ir yurak yetishmovchiligi (o‘tkir va yaqinda boshdan kechirilgan), yurak ritmini buzilishi (bradikardiya);
• Bosh miya ichki gipertenziyasi;
• Og‘ir jigar va buyrak yetishmovchiligi;
• Bronxobstrukiv sindromda qo‘llash mumkin emas.

Ehtiyotkorlik bilan:
• Keksa yoshdagi va zaif patsientlar;
• Bosh miya jarohati olgan patsientlar;
• Jigar va buyrak funksiyasi buzilishi;
• Prostata bezining xavfsiz giperplaziyasi bo‘lgan shaxslar;
• Qorinchalar usti taxikardiyasi, yurak yetishmovchiligi bo‘lgan patsientlar;
• Buyrak usti bezi funksiyasi yetishmovchiligida, gipotireoz;
• Shok holatlari.

faol modda: papaverin gidroxloridi – 20 mg;
yordamchi moddalar: dinatriy edetati; metionin; inyeksiya uchun suv 1 ml gacha

Papaverin miotrop spazmolitik vosita hisoblanadi. U silliq mushaklarning tonusini pasaytiradi, qisqaruvchanlik funksiyasini kamaytiradi va shu bilan birga qon tomir kengaytiruvchi va spazmolitik ta’sir ko‘rsatadi.

Ta’sir ko‘rsatish mexanizmi papaverin gidroxloridning IV tipdagi fosfodiesteraza faolligini bloklash xususiyati bilan bog‘liq. Fermentning blokadasi gidrolizning tugatilishiga va tsiklik 3,5-adenozinmonofosfatining hujayra ichida to‘planishiga olib keladi, bu esa silliq mushaklar qisqaruvchanligining buzilishiga va spastik holatlarda ularning bo‘shashishiga olib keladi.

Papaverinning markaziy nerv tizimiga ta’siri sust, faqat yuqori dozalarda u sedativ ta’sir ko‘rsatadi. Yuqori dozalarda yurak mushagining qo‘zg‘aluvchanligini kamaytiradi va yurak ichi o‘tkazuvchanligini susaytiradi.

Papaverin gidroxloridi tonusni pasaytiradi va ichki a’zolar (me’da-ichak yo‘li, nafas yo‘llari, siydik-jinsiy tizimi) va qon tomirlar silliq mushaklarini bo‘shashtiradi. Papaverin gidroxloridi asosan arterial qon tomirlarni kengaytiradi va qon oqimi, shu jumladan tserebral qon oqimi ko‘payishiga yordam beradi.

Preparatni parenteral yuborilganda tezda qon plazmasining albumini bilan barqaror komplekslarni hosil qiladi. Plazma oqsillari bilan 90% ga bog‘lanadi. Preparatning plazmadagi davolash samarali kontsentratsiyalari 0,2–2,0 mkg/ml ni tashkil qiladi. Preparatni ko‘p marotaba qo‘llaganda uning farmakokinetikasi o‘zgarmaydi. Gistogematik to‘siqlar orqali oson o‘tadi. Jigarda metabolizmga uchraydi. Jigar va yog‘ to‘qimasida depo hosil qiladi. Jigarda biotransformatsiyaga uchraydi. Yarim chiqarilish davri (T½) 0,5–2,0 soatni tashkil qiladi. Siydik bilan metabolitlar ko‘rinishida (taxminan 60%), asosan fenol birikmalar ko‘rinishida, glyukuron kislotasi bilan, faqat kam (0,5% dan kamroq) miqdorda o‘zgarmagan ko‘rinishda ajralib chiqadi.

Papaverin silliq mushaklar tonusini pasaytiradi va shu sababli tomirlarni kengaytiruvchi va spazmolitik ta'sir ko'rsatadi. Fosfodiesteraza fermenti ingibitori hisoblanadi. Hujayra ichida tsiklik 3,5-adenozinmonofosfat to'planishini va kaltsiy ionlari miqdorining kamayishini keltirib chiqaradi, bu ichki a'zolar (oshqozon-ichak trakti, nafas olish va siydik-tanosil tizimi) silliq mushaklari va tomirlarning bo'shashishiga olib keladi. Papaverinning markaziy nerv sistemasiga ta'siri kuchsiz ifodalangan, ammo katta dozalarda u sedativ samara beradi. Katta dozalarda yurak mushagining qo'zg'aluvchanligini pasaytiradi va yurak ichi o'tkazuvchanligini sekinlashtiradi.

Markaziy va periferik nerv tizimi tomonidan: uyquchanlik, ter ajralishini oshishi, holsizlik, bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi.
Sezgi a’zolari tomonidan: ko‘rishni buzilishi, diplopiya.
Nafas a’zolari tomonidan: apnoe.
Yurak qon-tomir tizimi tomonidan: aritmiyalar, taxikardiyalar, arterial gipotenzia, qisman yoki to‘liq AV blokada, asistoliya, qorinchalar ekstrasistoliyasi, qorinchalar fibrillyatsiyasi/xilpirashi, kollaps.
Me’da-ichak yo‘li tomonidan: anoreksiya, ko‘ngil aynishi, qabziyat, og‘iz qurishi, diareya.
Jigar va o‘t chiqarish yo‘llari tomonidan: sariqlik, jigar funksiyasini buzilishi, jigar transaminazalari faolligini ortishi.
Teri va teri osti kletchatkalari va immun tizimi tomonidan: o‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyalari, qichishish, terida toshmalar, eshakemi, bel sohasi yuqori qismi, yuz, qo‘llar terisidagi qizarish, anafilaktik shok.
Qon tomonidan: eozinofiliya.
Boshqalar: kam hollarda – umumiy noqulaylik, yuz qizarishi, ko‘p terlash, og‘iz bo‘shlig‘i qurishi; juda kam hollarda – o‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyalari; dori vositasi yuborilgan joydagi og‘riq.

1 yoshli bolalarda gipertermiya rivojlanish xavfi yuqori bo‘lganligi sababli papaverin gidroxloridni qo‘llash mumkin emas.
15 yoshgacha bo‘lgan bolalarda preparatni vena ichiga yuborish tavsiya etilmaydi.

Homiladorlik va ko‘krak bilan boqish davrida preparatni qo‘llanishi xavfsizligi va samaradorligi aniqlanmagan.
Homiladorlik va ko‘krak bilan boqish davrida dori vositasini faqat onaga kutilgan foyda homila/bola uchun potensial xavfdan oshganda tavsiya etiladi.

Og‘ir buyrak yetishmovchiligida qo‘llash mumkin emas.

Buyrak faoliyati buzilganda ehtiyotlik bilan qo‘llaniladi.

Og‘ir jigar yetishmovchiligida qo‘llash mumkin emas.

Jigar faoliyati buzilganda ehtiyotlik bilan qo‘llaniladi.

Dozani oshirib yuborish belgilari yuqori dozalarning yuborilganda, ayniqsa jigar va buyrak kasalliklari fonida namoyon bo‘ladi.
Simptomlari: ko‘rishni buzilishi, diplopiya, holsizlik, og‘iz qurishi, qabziyat, belning yuqori qismlari terisining qizarishi, giperventilyatsiya, nistagm, ataksiya, taxikardiya, arterial gipotenzia, asistoliya, qorinchalar xilpirashi, kollaps.
Preparatni yuqori dozalarda qo‘llaganda va uni venaga tez yuborganda aritmiya yoki to‘liq AV blokada rivojlanishi mumkin. Juda yuqori dozalarning qo‘llanganda papaverin o‘rtacha sedativ ta’sir ko‘rsatadi.
Davolash: preparatni qo‘llashni to‘xtatish. Davo simptomatik. Gemodializda qondan butunlay chiqariladi. Spetsifik antidot mavjud emas.

Tiniq rangsiz yoki biroz sarg‘ish rangli suyuqlik.

15 yoshgacha bo‘lgan bolalarda preparatni vena ichiga yuborilishi tavsiya etilmaydi!
Preparatni vena ichiga juda sekin va AB, YuQS, EKG nazorati ostida yuborish kerak. Vena ichiga tez yuborilishi fatal aritmiya va apnoe rivojlanishiga olib kelishi mumkin.
EKG monitoringi imkon qadar vena ichiga yuborishdan oldin va keyin olib borilishi kerak.
Stenozlanuvchi koronarosklerozda preparatni v/i ga ehtiyotkorlik bilan tavsiya qilish kerak.
Keksa yoshdagi shaxslarda gipertermiya paydo bo‘lishi mumkin.
Anamnezda yurak o‘tkazuvchanligi buzilishlari yoki yurak qon-tomir kasalliklari dekompensatsiyalari mavjud holatlarda yurak urish maromi buzilish xavfi tufayli ehtiyotkorlikka rioya etish kerak.
Papaverin gidroxloridini doimiy qabul qiladigan patsientlar jigar funksiyalari ko‘rsatkichlarini muntazam nazorat qilib borishlari kerak.
Papaverin gidroxloridini OIT motorikasi pasaygan bemorlarga hazm qilish funksiyalari buzilishiga yuqori moyilliklari tufayli ehtiyotkorlik bilan tayinlanishi kerak.
Davolash davrida alkogolni qabul qilish istisno etilishi kerak. Chekish preparat samaradorligini kamaytiradi.

Avtotransportni boshqarish va boshqa mexanizmlar bilan ishlash qobiliyatiga ta’siri

Papaverin gidroxloridni qabul qilishdagi nojo‘ya ta’sirlar, masalan uyquchanlik va bosh aylanishi rivojlanish ehtimoli tufayli avtotransportni haydash va mexanizmlarni boshqarishda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak.

Nomutanosiblik. Kimyoviy jihatdan kofein-natriy benzoati bilan nomutanosib. Faqat tavsiya etilgan erituvchidan foydalaning.
Papaverin gidroxloridi eritmalari glyukoza eritmalari bilan farmatsevtik nomutanosib (papaverin gidroxloridining qisman inaktivatsiyasi).
Farmatsevtik dibazol bilan mutanosib.
Papaverin gidroxloridini bir vaqtning o‘zida ishlatishda alkogolning ta’sirini kuchaytiradi.
Chekuvchilarda papaverin gidroxloridi almashinuvi tezlashadi, uning qon plazmasidagi kontsentratsiyasi va farmakologik ta’siri kamayadi. Nikotin papaverin gidroxloridining qon tomir kengaytiruvchi ta’sirini kamaytirishi yoki butunlay yo‘q qilishi mumkin.
Fentolamin papaverin gidroxloridining ta’sirini birgalikda qo‘llanganda jinsiy olatning kavernoz tanalariga kuchaytiradi.
Ichki kavernoz yuborish uchun alprostadil bilan bir vaqtida yuborilganda, priapizmning rivojlanish xavfi mavjud.
Difenhidramin (dimedrol), metamizol (analgin) va diklofenak papaverin gidroxloridining spazmolitik ta’sirini kuchaytiradi.
Barbituratlar bilan majmuada papaverin gidroxloridining spazmolitik ta’siri kuchayadi.
Papaverin gidroxloridi levodopaning (parkinsonizmga qarshi vositalar) davolash ta’sirini susaytirishi mumkin.
Tritsiklik antidepressantlar, novokainamid, rezerpin, xinidin sulfat bilan birga qo‘llanganda gipotenziv ta’siri oshishi mumkin.
Yurak glikozidlari bilan bir vaqtda ishlatilganda UYuQP ning kamayishi tufayli miokardning qisqaruvchanlik funksiyasining sezilarli darajada oshishi kuzatiladi.
Papaverin gidroxloridi kaltsiy kanallari blokatorlarining ta’sirini oshirishi mumkin.
Antiaritmik va antigipertenziv preparatlar bilan birgalikda ishlatilganda gipotenziv ta’sir ortishi mumkin.
Papaverin metildopaning gipotenziv ta’sirini kamaytirishi mumkin.
Papaverin gidroxloridi markaziy nerv tizimini susaytiruvchi preparatlar ta’sirini oshirishi mumkin.
Papaverin gidroxloridining spazmolitik faolligini morfin ta’sirida kamaytirishi mumkin. Biroq, papaverin gidroxloridi morfin gidroxloridi bilan oxirgining ifodalangan spazmogen ta’sirini kamaytirish uchun va silliq mushaklarning spazmi bilan bog‘liq og‘riqlarda promedol bilan bir vaqtning o‘zida ishlatiladi.

Quruq va yorug‘likdan himoyalangan va bolalar ololmaydigan joyda, 25°C dan yuqori bo‘lmagan haroratda saqlansin.

Yaroqlilik muddati: 3 yil.
Yaroqlilik muddati o‘tgandan keyin qo‘llanilmasin.
Eritma loyqalangan yoki cho‘kma tushgan holatda qo‘llanilmasin.

Preparat teri ostiga, mushak ichiga va vena ichiga qo‘llaniladi.

Kattalar va 14 yoshdan katta yoshdagi bolalarga teri ostiga va mushak ichiga 0,5–2 ml dan (10–40 mg) 20 mg/ml eritma yuboriladi.

Vena ichiga yuborish samaraliroq. Vena ichiga juda sekin, 1 ml 20 mg/ml papaverin gidroxloridi (20 mg) eritmasini 10–20 ml 0,9% li natriy xloridi eritmasida eritib, minutiga 3–5 ml tezligida yuboriladi.

Keksa yoshdagi patsientlar uchun davolash boshida bir martalik doza 10 mg (0,5 ml 20 mg/ml eritma) dan oshirilmasligi kerak.

Kattalar uchun maksimal dozalar teri ostiga yoki mushak ichiga yuborilganda: bir martalik – 100 mg (5 ml 2% li eritma), sutkalik – 300 mg (15 ml 2% li eritma); vena ichiga yuborilganda: bir martalik – 20 mg (1 ml 2% li eritma), sutkalik – 120 mg (6 ml 2% li eritma).

Bolalar. Preparatni bolalarda 1 yoshdan qo‘llaniladi.
1 yoshdan 14 yoshgacha bolalarga preparatni sutkasiga 2–3 marta qo‘llaniladi. Bir martalik doza tana vazniga 0,7–1 mg/kg ni tashkil etadi.

Bolalar uchun maksimal sutkalik doza (yuborilish usulidan qat’iy nazar) quyidagilarni tashkil etadi:
1–2 yoshda – 20 mg (1 ml 2% li eritma);
3–4 yoshda – 30 mg (1,5 ml 2% li eritma);
5–6 yoshda – 40 mg (2 ml 2% li eritma);
7–9 yoshda – 60 mg (3 ml 2% li eritma);
10–14 yoshda – 100 mg (5 ml 2% li eritma).

Davolash kursini davolovchi shifokor belgilaydi.