DEKSAMETAZON FOSFAT eritma

Vena ichiga yuborilgandan so‘ng qon plazmasida deksametazon fosfatning maksimal konsentratsiyasiga atigi 5 daqiqadan so‘ng, mushak ichiga yuborilgandan so‘ng esa – 1 soatdan keyin erishiladi. Bo‘g‘imlar yoki yumshoq to‘qimalarga inyeksiyalar ko‘rinishida mahalliy qo‘llanilganda so‘rilish sekinroq sodir bo‘ladi. Vena ichiga yuborilgandan so‘ng preparat ta’siri tez boshlanadi. Mushak ichiga yuborilganda klinik samara yuborilgandan 8 soat o‘tgach kuzatiladi. Preparat uzoq vaqt ta’sir qiladi: mushak ichiga yuborilgandan so‘ng – 17 kundan 28 kungacha va mahalliy qo‘llanilgandan so‘ng – 3 kundan 3 haftagacha.
Deksametazonning biologik yarim chiqarilish davri 24-72 soatni tashkil qiladi. Plazma va sinovial suyuqlikda deksametazon fosfat tezda deksametazonga aylanadi.
Qon plazmasida deksametazonning taxminan 77% i oqsillar bilan, asosan albumin bilan bog‘lanadi. Deksametazonning faqat oz miqdori qon plazmasining boshqa oqsillari bilan bog‘lanadi. Deksametazon yog‘da eruvchi modda hisoblanadi, shuning uchun u hujayralararo va hujayra ichi bo‘shlig‘iga o‘tadi. Membrana retseptorlari bilan bog‘lanish orqali markaziy asab tizimida (gipotalamus, gipofiz) o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. Periferik to‘qimalarda sitoplazma retseptorlari orqali bog‘lanadi va ta’sir qiladi. Deksametazon o‘z ta’sir joyida, ya’ni hujayrada parchalanadi. Deksametazon asosan jigarda metabolizmga uchraydi. Deksametazonning oz miqdori buyraklar va boshqa to‘qimalarda metabolizmga uchraydi. Chiqarilishining asosiy yo‘li buyraklardir.

Deksametazon – buyrak usti bezi po'stlog'ining sintetik gormoni (kortikosteroid), glyukokortikoid ta'sir ko'rsatadi. Yallig'lanishga qarshi va immunosupressiv ta'sir ko'rsatadi, shuningdek energetik metabolizmga, glyukoza almashinuviga va (salbiy teskari aloqa tufayli) gipotalamusning faollashtiruvchi omili va adenogipofizning trofik gormoni sekretsiyasiga ta'sir qiladi.
Glyukokortikoidlarning ta'sir mexanizmi hozirgacha to'liq aniqlanmagan. Hozirgi vaqtda glyukokortikoidlar hujayra darajasida ta'sir qilishi tasdiqlangan glyukokortikoidlarning ta'sir mexanizmi haqida etarli miqdorda xabarlar mavjud. Hujayralar sitoplazmasida ikkita yaxshi aniqlangan retseptorlar tizimi mavjud. Glyukokortikoidlar retseptorlari bilan bog'lanish tufayli kortikoidlar yallig'lanishga qarshi va immunosupressiv ta'sir ko'rsatadi va glyukoza almashinuvini tartibga soladi, mineralokortikoidlar retseptorlari bilan bog'lanish oqibatida esa ular natriy, kaliy metabolizmini va suv-elektrolit muvozanatini tartibga soladi.
Glyukokortikoidlar lipidlarda eriydi va hujayra membranasi orqali nishon hujayralarga oson kiradi. Gormonning retseptor bilan bog'lanishi retseptor konformatsiyasining o'zgarishiga olib keladi, bu uning DNK bilan yaqinligini oshirishga yordam beradi. Gormon/retseptor majmuasi hujayra yadrosiga tushadi va DNK molekulasining tartibga soluvchi markazi bilan bog'lanadi, uni glyukokortikoid javob elementi (GRE) deb ham atashadi. GRE yoki o'ziga xos genlar bilan bog'langan faollashgan retseptor m-RNK transkriptsiyasini tartibga soladi, u ko'paygan yoki kamaygan bo'lishi mumkin. Yangi hosil bo'lgan m-RNK ribosomaga tashiladi, shundan so'ng yangi oqsillar hosil bo'lishi sodir bo'ladi. Nishon hujayralarga va hujayralarda sodir bo'ladigan jarayonlarga qarab, oqsil sintezi kuchaygan (masalan, jigar hujayralarida tirozintransaminaza hosil bo'lishi) yoki kamaygan (masalan, limfotsitlarda IL-2 hosil bo'lishi) bo'lishi mumkin. Glyukokortikoidlar retseptorlari barcha turdagi to'qimalarda mavjud bo'lganligi sababli, glyukokortikoidlar organizmning ko'pchilik hujayralariga ta'sir qiladi deb hisoblash mumkin.

Qon yaratish va limfa tizimlari tomonidan: tromboemboliya holatlari, monotsitlar va/yoki limfotsitlar sonining kamayishi, leykotsitoz, eozinofiliya (boshqa glyukokortikoidlar qo‘llanilganda bo‘lgani kabi), trombositopeniya va trombositopenik bo‘lmagan purpura.
Immun tizimi tomonidan: o‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyalari, toshma, allergik dermatit, eshakemi, angionevrotik shish, bronxospazm va anafilaktik reaksiyalar, immun javobning pasayishi va infektsiyalarga beriluvchanlikning oshishi.
Yurak tomonidan: politop qorincha ekstrasistoliyasi, paroksizmal bradikardiya, yurak yetishmovchiligi, yurak to‘xtashi, yaqinda miokard infarkti o‘tkazgan bemorlarda yurak yorilishi.
Tomirlar tomonidan: arterial gipertenziya, gipertonik entsefalopatiya.
Markaziy nerv tizimi tomonidan: davolashdan keyin ko‘rish nervi diskining shishi va bosh miya ichki bosimining oshishi (soxta o‘sma) paydo bo‘lishi mumkin. Shuningdek, bosh aylanishi (vertigo), talvasalar va bosh og‘rig‘i, uyquning buzilishi, ongning chalkashishi, asabiylik, bezovtalik kabi nevrologik nojo‘ya ta'sirlar kuzatilishi mumkin.
Ruhiy buzilishlar: ko‘pincha eyforiya sifatida namoyon bo‘ladigan shaxsiyat va xulq-atvorning o‘zgarishi; shuningdek, bunday nojo‘ya ta'sirlar haqida xabar berilgan: uyqusizlik, ta'sirchanlik, giperkineziya, depressiya va psixozlar, shuningdek maniakal-depressiv psixoz, deliriy, dezorientatsiya, gallyutsinatsiyalar, paranoyya, kayfiyat labilligi, o‘z joniga qasd qilish haqidagi fikrlar, shizofreniya kechishining yomonlashishi, amneziya, epilepsiya kechishining yomonlashishi.
Endokrin tizim va metabolizm tomonidan: buyrak usti bezlari funktsiyasining susayishi va atrofiyasi (stressga javob reaksiyasining kamayishi), Kushing sindromi, bolalar va o‘smirlarda o‘sishning sekinlashishi, hayz siklining buzilishi, amenoreya, girsutizm, latent diabetning klinik faol shaklga o‘tishi, uglevodlarga tolerantlikning pasayishi, ishtahaning oshishi va tana vaznining ortishi, gipertriglitseridemiya, semirish, diabet bilan og‘rigan bemorlarda insulinga yoki diabetga qarshi peroral vositalarga ehtiyojning ortishi, oqsillarning katabolizmi tufayli manfiy azot balansi, gipokaliemik alkaloz, organizmda natriy va suvning ushlanib qolishi, kaliy yo‘qotilishining kuchayishi, gipokaltsiemiya.
Me'da-ichak yo‘llari tomonidan: ezofagit, dispepsiya, ko‘ngil aynishi, qusish, hiqichoq, me'da va o‘n ikki barmoqli ichakning peptik yaralari, shuningdek yarali perforatsiyalar va ovqat hazm qilish traktida qon ketishlar (qon aralash qusish, melena), pankreatit va o‘t pufagi va ichakning perforatsiyasi (ayniqsa surunkali ichak yallig‘lanishi bo‘lgan bemorlarda) bo‘lishi mumkin.
Suyak-mushak tizimi va biriktiruvchi to‘qima tomonidan: mushak zaifligi, steroid miopatiya (mushak zaifligi mushak katabolizmiga sabab bo‘ladi), mushak atrofiyasi, osteoporoz (kaltsiyning ko‘p chiqarilishi) va umurtqa pog‘onasining kompression sinishlari, naysimon suyaklarning sinishi, aseptik osteonekroz (ko‘proq - son va yelka suyaklari boshchalarining aseptik nekrozi), paylarning uzilishi (ayniqsa ba'zi xinolonlar parallel ravishda qo‘llanilganda), bo‘g‘im tog‘ayining shikastlanishi va suyaklar nekrozi (bo‘g‘im ichi infektsiyasi oqibatida), o‘sish zonalarining muddatidan oldin yopilishi.
Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan: yaralarning bitishi sekinlashishi, qichishish, terining yupqalashishi va sezgirligining oshishi, striyalar, petexiyalar va ko‘karishlar, akne, teleangiektaziya, eritema, ko‘p terlash, teri sinamalariga reaksiyaning susayishi.
Ko‘rish a'zolari tomonidan: ko‘z ichi bosimining oshishi, glaukoma, katarakta yoki ekzoftalm, shox pardaning yupqalashishi, ko‘zning bakterial, zamburug‘li yoki virusli infektsiyalarining kuchayishi.
Infektsiyalar va invaziyalar: opportunistik infektsiyalarning rivojlanishi, nofaol silning qaytalanishi.
Reproduktiv tizim tomonidan: impotentsiya.
Umumiy buzilishlar: shish, terining giper- yoki gipopigmentatsiyasi, teri yoki teri osti qavatining atrofiyasi, steril abstsess va terining qizarishi, vena ichiga yuborilganda yoki yuqori dozalarda yuborilganda oraliq sohasida o‘tkinchi achishish va sanchish hissi.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi buzilishlar: mushak ichiga yuborilganda - yuborish joyidagi o‘zgarishlar, shu jumladan shish, achishish, uvishish, og‘riq, paresteziyalar va yuborish joyida infektsiyalar, kamdan-kam hollarda atrofdagi to‘qimalar nekrozi, in'ektsiya joyida chandiqlar hosil bo‘lishi, mushak ichiga yuborilganda teri va teri osti kletchatkasi atrofiyasi (ayniqsa deltasimon mushakka yuborish xavflidir).
Vena ichiga yuborilganda - aritmiyalar, yuzga qon quyilishi, talvasalar.
Intrakranial yuborilganda - burun qonashi.
Bo‘g‘im ichiga yuborilganda - bo‘g‘imda og‘riqning kuchayishi.
Glyukokortikoidlarni bekor qilish sindromi belgilari.
Deksametazon bilan uzoq vaqt davolangan bemorlarda dozani tez kamaytirish vaqtida bekor qilish sindromi va buyrak usti bezi yetishmovchiligi holatlari, arterial gipotenziya yoki o‘lim kuzatilishi mumkin.
Ba'zi hollarda bekor qilish sindromi belgilari bemor davolangan kasallikning yomonlashishi yoki qaytalanishi belgilariga o‘xshash bo‘lishi mumkin.
Agar og‘ir nojo‘ya reaksiyalar yuzaga kelsa, davolashni to‘xtatish kerak.

Kortikoidlar bilan parenteral davolash vaqtida kamdan-kam hollarda yuqori sezuvchanlik reaksiyalari kuzatilishi mumkin, shuning uchun allergik reaksiyalar ehtimolini hisobga olgan holda (ayniqsa anamnezida qandaydir boshqa dori vositalariga allergik reaksiyalari bo'lgan bemorlarda) deksametazon bilan davolashni boshlashdan oldin tegishli choralar ko'rish zarur.
Deksametazon bilan uzoq vaqt davolangan bemorlarda davolash to'xtatilganda bekor qilish sindromi (shuningdek buyrak usti bezi yetishmovchiligining ko'rinadigan belgilarisiz) kuzatilishi mumkin (tana haroratining ko'tarilishi, tumov, kon'yunktiva qizarishi, bosh og'rig'i, bosh aylanishi, uyquchanlik yoki ta'sirchanlik, mushak va bo'g'imlarda og'riq, qusish, tana vaznining kamayishi, holsizlik, tez-tez - konvulsiyalar). Shuning uchun deksametazon dozasini asta-sekin kamaytirish kerak. Davolashni to'satdan to'xtatish o'lim bilan yakunlanishi mumkin.
Agar bemor terapiya davomida og'ir stress holatida bo'lsa (jarohat, operatsiya yoki og'ir kasallik tufayli), deksametazon dozasini oshirish kerak, agar bu davolash to'xtatilgan vaqtda yuz bersa, gidrokortizon yoki kortizonni qo'llash zarur.
Deksametazon uzoq vaqt yuborilgan va terapiya to'xtatilgandan so'ng og'ir stressni boshdan kechirayotgan bemorlarga deksametazon qo'llashni tiklash kerak, chunki u chaqirgan buyrak usti bezi yetishmovchiligi davolash to'xtatilgandan keyin bir necha oy davom etishi mumkin.
Deksametazon yoki tabiiy glyukokortikoidlar bilan davolash mavjud yoki yangi infeksiya simptomlarini, shuningdek ichak perforatsiyasi simptomlarini niqoblashi mumkin. Deksametazon tizimli zamburug'li infeksiyani, latent amebiaz va o'pka silini zo'raytirishi mumkin.
Faol shakldagi o'pka sili bo'lgan bemorlar deksametazonni (silga qarshi preparatlar bilan birga) faqat tez kechuvchi yoki tarqalgan o'pka silida olishlari kerak. O'pka silining nofaol shakli bo'lgan, deksametazon bilan davolanayotgan bemorlar yoki tuberkulinga reaksiya qiluvchi bemorlar kimyoviy profilaktik vositalarni olishlari kerak.
Osteoporoz, arterial gipertenziya, yurak yetishmovchiligi, sil, glaukoma, jigar yoki buyrak yetishmovchiligi, qandli diabet, faol peptik yara, yaqindagi ichak anastomozi, yarali kolit va epilepsiyasi bo'lgan bemorlarga ehtiyotkorlik va tibbiy kuzatuv tavsiya etiladi. Miokard infarktidan keyingi birinchi haftalar davomidagi bemorlar, tromboemboliya, og'ir miasteniya, gipotireoz, psixoz yoki psixonevroz bo'lgan bemorlar, shuningdek keksa yoshdagi bemorlar alohida parvarishni talab qiladilar.
Davolash vaqtida qandli diabetning zo'rayishi yoki latent fazadan qandli diabetning klinik ko'rinishlariga o'tish kuzatilishi mumkin.
Uzoq muddatli davolashda qon zardobida kaliy darajasini nazorat qilish kerak.
Deksametazon bilan davolash vaqtida tirik vaksina bilan emlash mumkin emas. Faolsizlantirilgan virusli yoki bakterial vaksina bilan emlash kutilgan antitelolar sinteziga olib kelmaydi va kutilgan himoya samarasiga ega bo'lmaydi. Deksametazon fosfat odatda emlashdan 8 hafta oldin tayinlanmaydi va emlashdan keyin 2 hafta o'tmasdan qo'llash boshlanmaydi.
Deksametazonning yuqori dozalari bilan uzoq vaqt davolanayotgan va hech qachon qizamiq bilan og'rimagan bemorlar infeksiyalangan shaxslar bilan muloqotdan qochishlari kerak; tasodifiy muloqotda immunoglobulin bilan profilaktik davolash tavsiya etiladi.
Operatsiya yoki suyak sinishidan keyin tuzalayotgan bemorlarga ehtiyotkorlikka rioya qilish tavsiya etiladi, chunki deksametazon yara bitishini va suyak to'qimasi hosil bo'lishini sekinlashtirishi mumkin.
Jigar sirrozi yoki gipotireozi bo'lgan bemorlarda glyukokortikoidlar ta'siri kuchayadi.
Kortikosteroidlarni tizimli qo'llashda og'ir ruhiy reaksiyalar kuzatilishi mumkin. Odatda simptomlar davolash boshlangandan keyin bir necha kun yoki hafta o'tgach paydo bo'ladi. Yuqori dozalar qo'llanilganda ushbu simptomlar rivojlanishi xavfi ortadi. Ko'pchilik reaksiyalar doza kamaytirilganda yoki preparat bekor qilinganda o'tib ketadi. Ruhiy holat o'zgarishlarini, ayniqsa depressiv kayfiyat, o'z joniga qasd qilish fikrlari va niyatlarini kuzatish va o'z vaqtida aniqlash kerak. Hozirgi vaqtda yoki anamnezida affektiv buzilishlari bo'lgan bemorlarda, shuningdek yaqin qarindoshlarida kortikosteroidlarni alohida ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak. Minimal samarali dozalarni eng qisqa davr mobaynida qo'llash yoki preparatning zarur kunduzgi dozasini 1 marta, ertalab qo'llash orqali noxush ta'sirlar paydo bo'lishini oldini olish mumkin.
Deksametazonni bo'g'im ichiga qo'llash tizimli samaralarga olib kelishi mumkin.
Tez-tez qo'llash tog'ayning shikastlanishini yoki suyak nekrozini chaqirishi mumkin.
Bo'g'im ichiga yuborishdan oldin bo'g'imdan sinovial suyuqlikni chiqarib tashlash va uni tekshirish (infeksiya bor-yo'qligini tekshirish) kerak. Infeksiyalangan bo'g'imlarga kortikoidlarni yuborishdan saqlanish kerak. Agar in'eksiyadan so'ng bo'g'im infeksiyasi rivojlansa, antibiotiklar bilan tegishli terapiyani boshlash kerak.
Bemorlarga yallig'lanish davolanguniga qadar shikastlangan bo'g'imlarga jismoniy zo'riqishdan qochishlari kerakligi haqida xabar berish kerak.
Preparatni beqaror bo'g'imlarga yuborishdan saqlanish kerak.
Kortikoidlar teri allergik testlari natijalarini buzishi mumkin.
Yordamchi moddalar bo'yicha maxsus ogohlantirishlar. Preparat bir dozada 1 mmol (23 mg) natriy saqlaydi, bu juda oz miqdor hisoblanadi.
Sezgir bemorlarda preparat qo'llanilganda nojo'ya reaksiyalar (bosh aylanishi, ong chalkashishi va boshq.) yuzaga kelishi mumkinligini hisobga olib, preparatni qo'llash davrida avtotransportni boshqarish va diqqatni jamlashni talab qiluvchi boshqa ishlarni bajarishdan saqlanish kerak.

Deksametazonga yoki preparatning boshqa har qanday ingredientiga yuqori sezuvchanlik.
O'tkir virusli, bakterial yoki tizimli zamburug'li infeksiyalar (agar tegishli terapiya qo'llanilmasa), Kushing sindromi. Tirik vaksina bilan emlash.
Mushak ichiga yuborish qon ivishining og'ir buzilishlari bo'lgan bemorlarga mumkin emas.
Mahalliy yuborish bakteriemiyada, tizimli zamburug'li infeksiyalarda, beqaror bo'g'imlari bo'lgan bemorlarda, qo'llash joyidagi infeksiyalarda, shu jumladan gonoreya yoki sil oqibatidagi septik artritda mumkin emas.

Deksametazon va nosteroid yallig'lanishga qarshi vositalarni parallel qo'llash oshqozon-ichakdan qon ketish va yaralar hosil bo'lish xavfini oshiradi.
Agar bir vaqtning o'zida rifampitsin, rifabutin, karbamazepin, fenobarbiton, fenitoin (difenilgidantoin), primidon, efedrin yoki aminoglutetimid qabul qilinsa, deksametazonning samaradorligi pasayadi, shuning uchun bunday kombinatsiyalarda deksametazon dozasini oshirish kerak.
Deksametazon va yuqoridagi barcha dori vositalari o'rtasidagi o'zaro ta'sir deksametazonni susaytirish testini buzishi mumkin. Buni test natijalarini baholashda hisobga olish kerak.
Deksametazon miasteniyada qo'llaniladigan antixolinesteraz vositalarining terapevtik ta'sirini kamaytiradi.
Deksametazon va ketokonazol, makrolid antibiotiklari kabi CYP 3A4 ferment faolligini ingibirlaydigan preparatlarni birgalikda qo'llash zardobda va qon plazmasida deksametazon kontsentratsiyasining oshishiga olib kelishi mumkin. Deksametazon CYP 3A4 ning o'rtacha induktoridir. Indinavir, eritromitsin kabi CYP 3A4 tomonidan metabolizmga uchraydigan preparatlar bilan birgalikda qo'llash ularning klirensini oshirishi mumkin, bu qon zardobidagi kontsentratsiyalarning pasayishiga olib keladi.
Ketokonazol buyrak usti bezlari tomonidan glyukokortikoidlar sintezini susaytirishi mumkin, shunday qilib, deksametazon kontsentratsiyasining pasayishi oqibatida buyrak usti bezi yetishmovchiligi rivojlanishi mumkin.
Deksametazon qandli diabet, arterial gipertenziya, kumarin antikoagulyantlari, prazikvantel va natriyuretiklarni davolash uchun mo'ljallangan preparatlarning terapevtik ta'sirini kamaytiradi (shuning uchun bu dori vositalarining dozasini oshirish kerak); u geparin, albendazol va kaliyuretiklarning faolligini oshiradi (zarurat tug'ilganda bu preparatlarning dozasini kamaytirish kerak).
Deksametazon kumarin antikoagulyantlarining ta'sirini o'zgartirishi mumkin, shuning uchun preparatlarning bunday kombinatsiyasini qo'llashda protrombin vaqtini tez-tez tekshirish kerak.
Deksametazon va boshqa glyukokortikoidlarning yuqori dozalarini yoki β2-adrenoreseptorlar agonistlarini parallel qo'llash gipokaliemiya xavfini oshiradi. Gipokaliemiyasi bo'lgan bemorlarda yurak glikozidlari ritm buzilishiga ko'proq yordam beradi va katta toksiklikka ega.
Antatsidlar oshqozonda deksametazonning so'rilishini kamaytiradi. Deksametazonning ovqat va alkogol bilan bir vaqtda qabul qilingandagi ta'siri o'rganilmagan, ammo dori-darmonlarni natriy miqdori yuqori bo'lgan ovqat iste'mol qilish bilan bir vaqtda qo'llash tavsiya etilmaydi. Chekish deksametazon farmakokinetikasiga ta'sir qilmaydi.
Glyukokortikoidlar salitsilatning buyrak klirensini kuchaytiradi, shuning uchun ba'zida qon zardobida salitsilatlarning terapevtik kontsentratsiyasini olish qiyin. Kortikosteroid dozasini asta-sekin kamaytirayotgan bemorlarga ehtiyot bo'lish kerak, chunki bunda qon zardobida salitsilat kontsentratsiyasining oshishi va intoksikatsiya kuzatilishi mumkin.
Agar peroral kontraseptivlar parallel ravishda qo'llanilsa, glyukokortikoidlarning yarim chiqarilish davri oshishi mumkin, bu ularning biologik ta'sirini kuchaytiradi va nojo'ya ta'sirlar xavfini oshirishi mumkin.
Ritodrin va deksametazonni tug'ruq vaqtida bir vaqtda qo'llash qarshi ko'rsatilgan, chunki bu o'pka shishiga olib kelishi mumkin. Bunday holat rivojlanishi tufayli tug'ruqdagi ayolning o'limi haqida xabar berilgan.
Deksametazon va talidomidni bir vaqtda qo'llash toksik epidermal nekrolizni keltirib chiqarishi mumkin.
Terapevtik afzalliklarga ega bo'lgan o'zaro ta'sir turlari: deksametazon va metoklopramid, difengidramid, proxlorperazin yoki 5-HT3 retseptorlari antagonistlarini (serotonin yoki 5-gidroksitriptamin retseptorlari, 3-turi, ondansetron yoki granisetron kabi) parallel qo'llash sisplatin, siklofosfamid, metotreksat, ftoruratsil kimyoterapiyasi keltirib chiqargan ko'ngil aynish va qusishni oldini olish uchun samarali.
NOMUTANOSIBLIK:
Preparatni quyidagilardan tashqari boshqa preparatlar bilan aralashtirmaslik kerak: 0,9% natriy xlorid eritmasi yoki 5% glyukoza eritmasi.
Deksametazonni xlorpromazin, difengidramin, doksapram, doksorubitsin, daunorubitsin, idarubitsin, gidromorfon, ondansetron, proxlorperazin, kaliy nitrat va vankomitsin bilan aralashtirganda cho'kma hosil bo'ladi.
Taxminan 16% deksametazon 2,5% glyukoza eritmasida va amikatsin bilan 0,9% natriy xlorid eritmasida eriydi.
Lorazepam kabi ba'zi dori vositalarini deksametazon bilan plastik paketlarda emas, balki shisha flakonlarda aralashtirish kerak (lorazepam kontsentratsiyasi xona haroratida polivinilxlorid paketlarda 3-4 soat saqlanganda 90% dan past qiymatlargacha kamayadi).
Metapaminol kabi ba'zi dori vositalari "sekin rivojlanadigan nomutanosiblik"ga ega - deksametazon bilan aralashtirilganda bir sutka davomida rivojlanadi.
Deksametazon glikopirolat bilan: yakuniy eritmaning pH qiymati 6,4 ga teng, bu barqarorlik chegarasidan tashqariga chiqadi.

Kattalar va tug'ilganidan boshlab bolalarga buyuriladi. Vena ichiga (in'ektsiya yoki infuziya ko'rinishida), mushak ichiga yoki mahalliy – bo'g'im ichiga in'ektsiya yoki teridagi zararlangan joyga yoki yumshoq to'qimalar infiltratiga in'ektsiya yordamida yuboriladi.
Vena ichiga infuziya uchun erituvchi sifatida 0,9 % natriy xlorid eritmasi yoki 5 % glukoza eritmasini qo'llash kerak.
Vena ichiga yuborish yoki preparatni keyinchalik eritish uchun mo'ljallangan eritmalar, agar ular emizikli bolalarga, ayniqsa chala tug'ilgan chaqaloqlarga qo'llanilsa, konservantlarni o'z ichiga olmasligi kerak.
Preparatni infuziya uchun erituvchi bilan aralashtirishda steril xavfsizlik choralariga rioya qilish kerak. Infuziya uchun eritmalar odatda konservantlarni o'z ichiga olmaganligi sababli, aralashmalarni 24 soat ichida ishlatish kerak.
Parenteral yuborish uchun preparatlarni eritma va konteynerning yaroqliligini aniqlash uchun har safar yuborishdan oldin begona zarrachalar mavjudligi va rang o'zgarishini vizual tekshirish kerak.
Dozani individual ravishda, aniq bemorning kasalligi, ko'zda tutilgan davolash davri, kortikoidlarni o'zlashtira olishi va organizm reaksiyasiga muvofiq belgilash kerak.
Vena ichiga va mushak ichiga yuborish
Tavsiya etilgan boshlang'ich doza tashxisga qarab sutkada 0,5 dan 9 mg gacha o'zgaradi. Og'ir bo'lmagan holatlarda 0,5 mg dan past dozalash yetarli bo'lishi mumkin, og'ir kasalliklarda esa sutkada 9 mg dan yuqori dozalash zarur bo'lishi mumkin.
Deksametazon fosfatning boshlang'ich dozalarini klinik reaksiya paydo bo'lguncha qo'llash kerak, keyin esa dozani eng past klinik samarali dozagacha asta-sekin kamaytirish kerak. Agar yuqori dozalar bir necha kundan ortiq davr davomida buyurilsa, dozani keyin keyingi bir necha kun davomida yoki hatto uzoqroq davr davomida asta-sekin kamaytirish kerak.
Agar tegishli vaqt davridan keyin qoniqarli klinik reaksiya kuzatilmasa, deksametazon in'ektsiyalarini to'xtatish va bemorga boshqa davolashni tayinlash kerak.
Dozalashni to'g'rilashni talab qilishi mumkin bo'lgan simptomlarni: remissiya yoki kasallikning zo'rayishi natijasida klinik holatning o'zgarishlari, preparatga individual reaksiya, stress ta'sirini (masalan, jarrohlik aralashuvi, infeksiya, jarohat) sinchkovlik bilan kuzatish kerak. Stress vaqtida dozalashni vaqtincha oshirish zarurati tug'ilishi mumkin.
Agar preparatni yuborishni bir necha kunlik davolashdan keyin to'xtatish zarur bo'lsa, bekor qilishni asta-sekin o'tkazish kerak.
Shok:
Deksametazon fosfat in'ektsiyasini dozalash:
– 20 mg boshlang'ich vena ichiga in'ektsiyadan keyin doimiy vena ichiga infuziya yo'li bilan 24 soat davomida 3 mg/kg tana vazni;
– bir martalik vena ichiga in'ektsiya ko'rinishida 2-6 mg/kg tana vazni;
– boshlang'ich doza – 40 mg, keyin shok belgilari kuzatilguncha har 4-6 soatda takroriy vena ichiga in'ektsiyalar;
– boshlang'ich doza – 40 mg, keyin shok belgilari kuzatilguncha har 2-6 soatda takroriy vena ichiga in'ektsiyalar;
– bir martalik vena ichiga in'ektsiya ko'rinishida 1 mg/kg tana vazni.
Yuqori dozali kortikosteroid terapiyani qo'llash faqat bemorning holati barqarorlashguncha davom etadi, odatda 48-72 soatdan uzoq emas.
Miya shishi:
Deksametazon fosfatni odatda 10 mg boshlang'ich dozada vena ichiga, keyin – simptomlar yo'qolguncha har 6 soatda 4 mg dan mushak ichiga buyurish kerak.
Davolashga reaksiyani 12-24 soat davomida kuzatish kerak, dozalashni 2-4 sutka davolashdan keyin kamaytirish mumkin, preparatni 5-7 sutka davomida asta-sekin bekor qilish kerak. Bosh miyaning takroriy yoki inoperabel o'smalari bo'lgan bemorlarga palliativ qo'llash uchun sutkada 2-3 marta 2 mg dozada ushlab turuvchi terapiya samarali bo'lishi mumkin.
Og'ir allergik kasalliklar:
O'z-o'zidan bartaraf bo'ladigan o'tkir allergik kasalliklarda yoki surunkali allergik kasalliklarning og'ir zo'rayishlarida Deksametazon fosfatni birinchi kuni 1 yoki 2 ml (4 yoki 8 mg), mushak ichiga buyurish; ikkinchi kundan boshlab davolashni preparatning peroral shakllari bilan davom ettirish kerak.
Mahalliy yuborish:
Bo'g'im ichiga yuborish, zararlanish joyiga yoki yumshoq to'qimalarga yuborishni odatda zararlanish bir yoki ikkita bo'g'im (soha) bilan cheklangan hollarda qo'llash kerak. Dozalash va in'ektsiyalar tezligi yuborish shartlari va joyiga bog'liq. Odatiy doza – 0,2-6 mg. Qo'llash tezligi odatda 3-5 sutkada bir yuborishdan 2-3 haftada bir yuborishgacha o'zgarib turadi. Tez-tez bo'g'im ichiga yuborish bo'g'im tog'ayini shikastlashi mumkin.
Kortikosteroidlarning bo'g'im ichiga in'ektsiyasi mahalliy ta'sirlarga qo'shimcha ravishda tizimli ta'sirlarga olib kelishi mumkin.
Kortikosteroidlarni infeksiyalangan bo'g'imlarga bo'g'im ichiga yuborishdan qochish kerak.
Kortikosteroidlarni nostabil bo'g'imlarga yuborish kerak emas.
Quyida ba'zi odatiy bir martalik dozalar keltirilgan:
- Katta bo'g'imlar (masalan, tizza) - deksametazon fosfat dozasi 2-4 mg;
- Kichik bo'g'imlar (masalan, falangalararo, chakka-pastki jag') - deksametazon fosfat dozasi 0,8-1 mg;
- Mushaklararo xaltachalar - deksametazon fosfat dozasi 2-3 mg;
- Pay qobiqlari - deksametazon fosfat dozasi 0,4-1 mg;
- Yumshoq to'qimalar infiltratsiyasi - deksametazon fosfat dozasi 2-6 mg;
- Gangliylar - deksametazon fosfat dozasi 1-2 mg.
Deksametazon fosfat bo'g'im ichiga yuborish va yumshoq to'qimalarga yuborish uchun kamroq eruvchan uzoq ta'sir qiluvchi steroidlardan biri bilan birgalikda qo'llash uchun ayniqsa tavsiya etiladi.
Bolalar uchun dozalar
O'rin bosuvchi terapiyada tavsiya etilgan doza 0,02 mg/kg tana vazni yoki 0,67 mg/m2 tana yuzasi maydoni sutkada uchta in'ektsiya uchun.
Barcha boshqa ko'rsatmalarda boshlang'ich dozalar diapazoni 0,02-0,3 mg/kg/sutka 3-4 in'ektsiya uchun (0,6-9 mg/m2 tana yuzasi maydoni/sutka).
Taqqoslash maqsadida quyida turli kortikosteroidlar uchun mg dagi ekvivalent dozalar keltirilgan:
0,75 mg deksametazon dozasi 2 mg parametazon yoki 4 mg metilprednizolon va triamtsinolon, yoki 5 mg prednizon va prednizolon, yoki 20 mg gidrokortizon, yoki 25 mg kortizon, yoki 0,75 mg betametazon dozasiga ekvivalent.
Bunday dozalash nisbatlari faqat ushbu preparatlarni peroral yoki vena ichiga qo'llashga tegishli. Ushbu preparatlar yoki ularning hosilalari mushak ichiga yoki bo'g'im ichiga yuborilganda, ularning nisbiy xususiyatlari sezilarli darajada o'zgarishi mumkin.