DEKSAMETAZON eritma 1ml 4mg/ml N25

Plazma oqsillari bilan bog'lanishi - 60-70%. Gistagematik to'siqlar orqali o'tadi. Ko'krak suti bilan oz miqdorda ajralib chiqadi.

Jigarda metabollanadi.

T _{2-3 soatni tashkil qiladi. Buyraklar orqali chiqariladi.}

Oftalmologiyada mahalliy qo'llanilganda shoh parda epiteliysi butun bo'lganda ko'zning old kamerasidagi suyuqlikka so'riladi. Ko'z to'qimalari yallig'langanda yoki shilliq qavat va shoh parda shikastlanganda deksametazonning so'rilish tezligi ishonchli tarzda ortadi.

GKS. Leykotsitlar va to‘qima makrofaglari faoliyatini bostiradi. Leykotsitlarning yallig‘lanish sohasiga migratsiyasini cheklaydi. Makrofaglarning fagotsitoz qobiliyatini, shuningdek interleykin-1 hosil bo‘lishini buzadi. Lizosomal membranalar barqarorlashuviga yordam beradi, shu bilan yallig‘lanish sohasida proteolitik fermentlar konsentratsiyasini pasaytiradi. Gistamin ajralib chiqishi bilan bog‘liq kapillyarlar o‘tkazuvchanligini kamaytiradi. Fibroblastlar faolligini va kollagen hosil bo‘lishini bostiradi.

Fosfolipaza A _{faolligini ingibitsiya qiladi, bu prostaglandinlar va leykotrienlar sintezi bostirilishiga olib keladi. TsOG (asosan TsOG-2) ajralib chiqishini bostiradi, bu ham prostaglandinlar ishlab chiqarilishi kamayishiga yordam beradi.}

Aylanib yuruvchi limfotsitlar (T- va B-hujayralar), monotsitlar, eozinofillar va bazofillar sonini ularning tomir o‘zanidan limfoid to‘qimaga ko‘chishi oqibatida kamaytiradi; antitanachalar hosil bo‘lishini bostiradi.

Deksametazon gipofiz tomonidan AKTG va β-lipotropin ajralib chiqishini bostiradi, ammo aylanib yuruvchi β-endorfin darajasini pasaytirmaydi. TTG va FSG sekretsiyasini susaytiradi.

Bevosita tomirlarga qo‘yilganda vazokonstriktor samara ko‘rsatadi.

Deksametazon uglevodlar, oqsillar va yog‘lar metabolizmiga yaqqol dozaga bog‘liq ta’sirga ega. Glyukoneogenezni rag‘batlantiradi, jigar va buyraklar tomonidan aminokislotalar qamrab olinishiga yordam beradi, glyukoneogenez fermentlari faolligini oshiradi. Jigarda deksametazon glikogensintetaza faolligini va oqsil almashinuvi mahsulotlaridan glyukoza sintezini rag‘batlantirib, glikogen to‘planishini kuchaytiradi. Qonda glyukoza miqdori oshishi insulin ajralib chiqishini faollashtiradi.

Deksametazon yog‘ hujayralari tomonidan glyukoza qamrab olinishini bostiradi, bu lipoliz faollashuviga olib keladi. Biroq insulin sekretsiyasi ortishi oqibatida lipogenez rag‘batlantirilishi ro‘y beradi, bu yog‘ to‘planishiga olib keladi.

Limfoid va biriktiruvchi to‘qima, mushaklar, yog‘ to‘qimasi, teri, suyak to‘qimasida katabolik ta’sir ko‘rsatadi. Osteoporoz va Itsenko-Kushing sindromi GKS bilan uzoq muddatli davolashni cheklovchi asosiy omillar hisoblanadi. Katabolik ta’sir natijasida bolalarda o‘sishning bostirilishi mumkin.

Yuqori dozalarda deksametazon miya to‘qimalari qo‘zg‘aluvchanligini oshirishi mumkin va tirishishga tayyorgarlik ostonasi pasayishiga yordam beradi. Me’dada xlorid kislota va pepsinning ortiqcha ishlab chiqarilishini rag‘batlantiradi, bu peptik yara rivojlanishiga yordam beradi.

Tizimli qo‘llanilganda deksametazonning terapevtik faolligi yallig‘lanishga qarshi, allergiyaga qarshi, immunodepressiv va antiproliferativ ta’sir bilan bog‘liq.

Sirtga va mahalliy qo‘llanilganda deksametazonning terapevtik faolligi yallig‘lanishga qarshi, allergiyaga qarshi va antiekssudativ (vazokonstriktor samara tufayli) ta’sir bilan bog‘liq.

Yallig‘lanishga qarshi faolligi bo‘yicha gidrokortizondan 30 baravar ustun turadi, mineralokortikoid faollikka ega emas.

Endokrin tizimi tomonidan: glyukozaga tolerantlikning pasayishi, steroidli qandli diabet yoki latent qandli diabetning namoyon bo'lishi, buyrak usti bezlari funksiyasining susayishi, Itsenko-Kushing sindromi (shu jumladan oy yuzli yuz, gipofizar turdagi semirish, hirsutizm, AB oshishi, dismenoreya, amenoreya, miasteniya, striyalar), bolalarda jinsiy rivojlanishning kechikishi.

Moddalar almashinuvi tomonidan: kaltsiy ionlarining chiqarilishining kuchayishi, gipokalsemiya, tana vaznining oshishi, manfiy azot balansi (oqsil parchalanishining kuchayishi), ko'p terlash, gipernatriyemiya, gipokaliyemiya.

MNS tomonidan: deliriy, dezorientatsiya, eyforiya, gallyutsinatsiyalar, maniakal-depressiv psixoz, depressiya, paranoya, kalla suyagi ichki bosimining oshishi, asabiylik yoki bezovtalik, uyqusizlik, bosh aylanishi, vertigo, miyacha soxta o'smasi, bosh og'rig'i, talvasalar.

Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: aritmiyalar, bradikardiya (yurak to'xtashigacha); surunkali yurak yetishmovchiligining rivojlanishi (moyilligi bo'lgan bemorlarda) yoki kuchayishi, gipokaliyemiyaga xos bo'lgan EKG o'zgarishlari, AB oshishi, giperkoagulyatsiya, trombozlar. O'tkir va o'tkir osti miokard infarkti bo'lgan bemorlarda - nekroz o'chog'ining tarqalishi, chandiq to'qimasining shakllanishining sekinlashishi, bu yurak mushagining yorilishiga olib kelishi mumkin; intrakranial yuborilganda - burun qonashi.

Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan: ko'ngil aynishi, qusish, pankreatit, oshqozon va o'n ikki barmoqli ichakning steroidli yarasi, eroziv ezofagit, MITY dan qon ketish va perforatsiya, ishtahaning oshishi yoki pasayishi, meteorizm, hiqichoq; kamdan-kam hollarda - jigar transaminazalari va ishqoriy fosfataza faolligining oshishi.

Sezgi organlari tomonidan: orqa subkapsulyar katarakta, ko'rish nervining shikastlanishi bilan kechuvchi ko'z ichki bosimining oshishi, ko'zning ikkilamchi bakterial, zamburug'li yoki virusli infeksiyalarining rivojlanishiga moyillik, shox pardaning trofik o'zgarishlari, ekzoftalm.

Suyak-mushak tizimi tomonidan: bolalarda o'sish va suyaklanish jarayonlarining sekinlashishi (epifizar o'sish zonalarining muddatidan oldin yopilishi), osteoporoz (juda kam hollarda - suyaklarning patologik sinishi, yelka va son suyagi boshchasining aseptik nekrozi), mushak paylarining uzilishi, steroidli miopatiya, mushak massasining kamayishi (atrofiya).

Dermatologik reaksiyalar: yaralarning sekin bitishi, petexiyalar, ekximozlar, terining yupqalashishi, giper- yoki gipopigmentatsiya, steroidli husnbuzarlar, striyalar, piodermiya va kandidoz rivojlanishiga moyillik.

Allergik reaksiyalar: generalizatsiyalangan (shu jumladan teri toshmasi, teri qichishishi, anafilaktik shok) va mahalliy qo'llanilganda.

Immunodepressiv ta'sir bilan bog'liq effektlar: infeksiyalarning rivojlanishi yoki zo'rayishi (bu nojo'ya ta'sirning paydo bo'lishiga birgalikda qo'llaniladigan immunodepressantlar va emlash yordam beradi).

Mahalliy reaksiyalar: parenteral yuborilganda - to'qimalar nekrozi.

Sirtqi qo'llanilganda: kamdan-kam hollarda - qichishish, giperemiya, achishish, quruqlik, follikulit, husnbuzar toshmasi, gipopigmentatsiya, perioral dermatit, allergik dermatit, teri matseratsiyasi, ikkilamchi infeksiya, teri atrofiyasi, striyalar, issiqlik toshmasi. Uzoq muddat qo'llanilganda yoki terining katta maydonlariga surtilganda GKS ga xos tizimli nojo'ya ta'sirlar rivojlanishi mumkin.

Parazitar va infeksion kasalliklarda (hozirgi vaqtda yoki yaqinda o'tkazilgan, shu jumladan bemor bilan yaqinda aloqada bo'lganda) - oddiy gerpes, o'rab oluvchi gerpes (viremik faza), suvchechak, qizamiq, amebiaz, strongiloidoz (aniqlangan yoki gumon qilingan), tizimli mikoz; faol va latent sil kasalligida ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak. Og'ir infeksion kasalliklarda qo'llash faqat maxsus terapiya fonida yo'l qo'yiladi.

Emlashdan 8 hafta oldin va 2 hafta keyin, BTsJ emlashdan keyingi limfadenitda, immunitet tanqisligi holatlarida (shu jumladan OITS yoki OIV-infeksiyasi) ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak.

OIT kasalliklarida: oshqozon va o'n ikki barmoqli ichak yara kasalligi, ezofagit, gastrit, o'tkir yoki latent peptik yara, yaqinda hosil qilingan ichak anastomozi, perforatsiya yoki abstsesslanish xavfi bo'lgan nomaxsus yarali kolit, divertikulitda ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak.

Yurak-qon tomir tizimi kasalliklarida, shu jumladan yaqinda o'tkazilgan miokard infarktidan keyin (o'tkir va o'tkir osti miokard infarkti bo'lgan bemorlarda nekroz o'chog'i tarqalishi, chandiq to'qimasi shakllanishi sekinlashishi va buning oqibatida yurak mushagi yorilishi mumkin), dekompensatsiyalangan surunkali yurak yetishmovchiligi, arterial gipertenziya, giperlipidemiyada), endokrin kasalliklarda - qandli diabet (shu jumladan uglevodlarga tolerantlik buzilishi), tireotoksikoz, gipotireoz, Itsenko-Kushing kasalligida, og'ir surunkali buyrak va/yoki jigar yetishmovchiligida, nefrourolitiazda, gipoalbuminemiya va uning paydo bo'lishiga moyillik tug'diruvchi holatlarda, tizimli osteoporoz, miasteniya, o'tkir psixoz, semizlikda (III-IV daraja), poliomielitda (bulbar ensefalit shaklidan tashqari), ochiq va yopiq burchakli glaukomada ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak.

Bo'g'im ichiga yuborish zarurati tug'ilganda umumiy og'ir holati bo'lgan, oldingi 2 ta yuborish samarasiz (yoki qisqa muddatli) bo'lgan bemorlarda (qo'llanilgan GKS ning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda) ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak.

GKS terapiyasi boshlanishidan oldin va o'tkazish vaqtida qon umumiy tahlilini, glikemiya darajasi va plazmada elektrolitlar miqdorini nazorat qilish kerak.

Interkurrent infeksiyalar, septik holatlar va sil kasalligida bir vaqtda antibiotikoterapiya o'tkazish zarur.

Deksametazon chaqirgan nisbiy buyrak usti bezi yetishmovchiligi u bekor qilingandan keyin bir necha oy davomida saqlanib qolishi mumkin. Buni hisobga olib, ko'rsatilgan davrda yuzaga keladigan stressli vaziyatlarda gormonal terapiyani tuzlar va/yoki mineralokortikoidlar tayinlash bilan bir vaqtda qayta tiklaydilar.

Shoh parda gerpesi bo'lgan bemorlarda deksametazon qo'llanilganda uning perforatsiyasi ehtimolini nazarda tutish kerak. Davolash davomida ko'z ichi bosimi va shoh parda holatini nazorat qilish zarur.

Deksametazon to'satdan bekor qilinganda, ayniqsa oldin yuqori dozalarda qo'llanilganda, bekor qilish sindromi deb ataladigan holat yuzaga keladi (gipokortitsizm bilan bog'liq emas), u anoreksiya, ko'ngil aynishi, tormozlanish, generalizatsiyalangan mushak-skelet og'riqlari, umumiy holsizlik bilan namoyon bo'ladi. Deksametazon bekor qilingandan keyin bir necha oy davomida buyrak usti bezi po'stlog'ining nisbiy yetishmovchiligi saqlanib qolishi mumkin. Agar bu davrda stressli vaziyatlar yuzaga kelsa, vaqtincha GKS tayinlanadi (ko'rsatmalar bo'yicha), zarurat tug'ilganda mineralokortikoidlar bilan birgalikda.

Davolash davrida AB, suv-elektrolit balansi, periferik qon manzarasi va glikemiya darajasi nazorati, shuningdek okulist kuzatuvi talab etiladi.

Bolalarda uzoq muddatli davolash vaqtida o'sish va rivojlanish dinamikasini sinchkovlik bilan kuzatish kerak. Davolash davrida qizamiq yoki suvchechak bilan og'rigan bemorlar bilan aloqada bo'lgan bolalarga profilaktik ravishda maxsus immunoglobulinlar tayinlanadi.

Hayotiy ko'rsatmalar bo'yicha qisqa muddatli qo'llash uchun - deksametazonga yuqori sezuvchanlik.

Bo'g'im ichiga yuborish va bevosita shikastlanish o'chog'iga yuborish uchun: oldingi artroplastika, patologik qonash (endogen yoki antikoagulyantlarni qo'llash chaqirgan), suyakning bo'g'im ichi sinishi, bo'g'imdagi infeksion (septik) yallig'lanish jarayoni va periartikulyar infeksiyalar (shu jumladan anamnezda), shuningdek umumiy infeksion kasallik, yaqqol bo'g'im oldi osteoporozi, bo'g'imda yallig'lanish belgilarining yo'qligi ("quruq" bo'g'im, masalan, sinovitsiz osteoartrozda), bo'g'imning yaqqol suyak destruksiyasi va deformatsiyasi (bo'g'im yorig'ining keskin torayishi, ankiloz), artrit oqibati sifatidagi bo'g'im beqarorligi, bo'g'imni hosil qiluvchi suyaklar epifizlarining aseptik nekrozi.

Sirtqi qo'llash uchun: bakterial, virusli, zamburug'li teri kasalliklari, teri sili, zaxmning teri ko'rinishlari, teri o'smalari, emlashdan keyingi davr, teri qoplamalari butunligining buzilishi (yaralar, jarohatlar), bolalar yoshi (2 yoshgacha, anus sohasidagi qichishishda - 12 yoshgacha), rozatsea, oddiy husnbuzarlar, perioral dermatit.

Oftalmologiyada qo'llash uchun: ko'zning bakterial, virusli, zamburug'li kasalliklari, ko'zning sil shikastlanishi, ko'z epiteliysi butunligining buzilishi, maxsus davolash bo'lmaganda o'tkir yiringli ko'z infeksiyasi, epiteliy nuqsonlari bilan birga kechuvchi shox parda kasalliklari, traxoma, glaukoma.

Antipsixotik vositalar, bukarban, azatioprin bilan bir vaqtda qo‘llanilganda katarakta rivojlanish xavfi yuzaga keladi; antixolinergik ta’sir ko‘rsatuvchi vositalar bilan – glaukoma rivojlanish xavfi.

Deksametazon bilan bir vaqtda qo‘llanilganda insulin va peroral gipoglikemik preparatlarning samaradorligi pasayadi.

Gormonal kontraseptivlar, androgenlar, estrogenlar, anabolik steroidlar bilan bir vaqtda qo‘llanilganda girsutizm, husnbuzar toshmasi bo‘lishi mumkin.

Diuretiklar bilan bir vaqtda qo‘llanilganda kaliy chiqarilishi kuchayishi mumkin; NYQP (shu jumladan atsetilsalitsil kislotasi) bilan – OIT eroziv-yarali shikastlanishlari va qon ketishlar yuzaga kelish tez-tezligi oshadi.

Peroral antikoagulyantlar bilan bir vaqtda qo‘llanilganda antikoagulyant ta’sir susayishi mumkin.

Yurak glikozidlari bilan bir vaqtda qo‘llanilganda kaliy tanqisligi tufayli yurak glikozidlarining o‘zlashtirilishi yomonlashishi mumkin.

Aminoglutetimid bilan bir vaqtda qo‘llanilganda deksametazon ta’sirining kamayishi yoki susayishi mumkin; karbamazepin bilan – deksametazon ta’sirining kamayishi mumkin; efedrin bilan – deksametazonning organizmdan chiqarilishining oshishi; imatinib bilan – uning metabolizmi induksiyasi va organizmdan chiqarilishining oshishi oqibatida qon plazmasida imatinib konsentratsiyasining kamayishi mumkin.

Itrakonazol bilan bir vaqtda qo‘llanilganda deksametazon ta’sirlari kuchayadi; metotreksat bilan – gepatotoksiklik kuchayishi mumkin; prazikvantel bilan – qonda prazikvantel konsentratsiyasining kamayishi mumkin.

Rifampitsin, fenitoin, barbituratlar bilan bir vaqtda qo‘llanilganda deksametazonning organizmdan chiqarilishi oshishi oqibatida uning ta’sirlari susayishi mumkin.

Muayyan preparatni qo'llash usuli va dozalash rejimi uning chiqarilish shakli va boshqa omillarga bog'liq. Optimal dozalash rejimini shifokor belgilaydi. Qo'llanilayotgan preparatning dori shakli foydalanish ko'rsatmalariga va dozalash rejimiga qat'iy mos kelishiga rioya qilish kerak.