Ибупрофен
Ибупрофенни қўллаш билан боғлиқ бўлган нохуш реакциялар қуйида аъзолар-тизими синфлари бўйича, асосан терминлар ва учраш тезлиги бўйича келтирилган.
Нохуш реакцияларни учраш тезлигини кўрсаткичлари қуйидаги тарзда аниқланади: жуда тез-тез (≥ 1/10); тез-тез (≥ 1/100, аммо < 1/10); тез-тез эмас (≥ 1/1000, аммо < 1/100); кам ҳолларда (≥ 1/10000, аммо < 1/1000); жуда кам ҳолларда (< 1/10000); учраш тезлиги номаълум (мавжуд маълумотлар асосида баҳолаш мумкин эмас). Ҳар бир учраш тезлиги гуруҳида нохуш реакциялар жиддийлигини камайиши тартибида келтирилган. Энг кўп учраган нохуш реакциялар бўлиб МИЙ томонидан кузатиладиган бузилишлар ҳисобланади.
Қон ва лимфа тизимлари томонидан: жуда кам ҳолларда – қон яратилишини бузилиши, анемия, лейкопения, тромбоцитопения, панцитопения ва агранулоцитоз1.
Иммун тизими томонидан: тез-тез эмас – эшакеми ва чиқишиш2 билан кечувчи ўта юқори сезувчанлик; жуда кам ҳолларда – оғир даражадаги ўта юқори сезувчанлик реакциялари, жумладан юз, тил ва томоқни шиши, ҳансираш, тахикардия ва гипотензия (анафилаксия, ангионевротик шиш ва оғир шок)2.
Нерв тизими томонидан: тез-тез эмас – бош оғриғи; жуда кам ҳолларда – асептик менингит3.
Юрак томонидан: учраш тезлиги номаълум – юрак етишмовчилиги ва шиш4.
Қон-томирлари томонидан: учраш тезлиги номаълум – гипертензия4.
Нафас тизими, кўкрак қафаси ва кўкс оралиғи аъзолари томонидан: учраш тезиги номаълум – нафас йўлларининг реактивлиги, жумладан астма, бронхоспазм ёки ҳансираш2.
Меъда-ичак йўллари томонидан: тез-тез эмас – қоринда оғриқ, кўнгил айниши ва диспепсия5; кам ҳолларда – диарея, метеоризм, қабзият ва қусиш; жуда кам ҳолларда – меъда яра касаллиги, меъда-ичак йўллари перфорацияси ёки қон кетиши, мелена ва гематемезис6. Оғизда яараларни ҳосил бўлиши ва гастрит. Колитни зўрайиши ва Крон касаллиги7.
Жигар ва ўт чиқариш йўллари томонидан: жуда кам ҳолларда – жигар касаллиги.
Тери ва тери ости тўқималари томонидан: тез-тез эмас – тери тошмаси2; жуда кам ҳолларда – буллёз реакциялар, жумладан Стивенс-Джосон синдроми, кўп шаклли эритема ва токсик эпидермал некролиз2; учраш тезлиги номаълум – эозонофилия ва тизимли симптомлар билан кечувчи дори воситалари оқибатидаги реакциялар (DRESS синдром), ўткир тарқоқ экзантематоз пустулёз.
Буйрак ва сийдик чиқариш йўллари томонидан: жуда кам ҳолларда – ўткир буйрак етишмовчилиги, папилляр некроз, айниқса узоқ муддат қўлланганида қон зардобида мочевинанинг ошиши билан боғлиқ бўлади ва шиш8.
Лаборатор ва инструментал текширувларнинг натижаларига таъсири: жуда кам ҳолларда – гемоглобинни пасайиши.
Инфекцион ва паразитар касалликлар: учраш тезлиги номаълум – яллиғланиш билан боғлиқ бўлган инфекцияларни зўрайиш ҳолатлари таърифланган, айрим ҳолатларда сувчечак инфекцияси вақтида оғир даражадаги тери инфекциялари ва юмшоқ тўқималарни зўрайиш ҳолатлари ривожланиши мумкин.
Танланган нохуш реакцияларни таърифи
1 Дастлабки белгилари бўлиб ичитма, томоқда оғриқ, оғизда юзаки яраларни ҳосил бўлиши, грипп симптомлари, кучли озиб кетиш, тушунтириб бўлмайдиган қон кетишлар ва қон талашишлар.
2 Ўта юқори сезувчанлик реакциялари: улар (а) носпецифик аллергик реакциялар ва анафилаксия, (б) нафас йўлларининг реактивлиги, астма, оғир астма, бронхоспазм ва ҳансираш, ёки (в) турли тери реакциялари, жумладан қичишиш, эшакеми, пурпура, ангионевротик шиш, ва кам ҳолларда эксфолиатив ва буллёз дерматозлар, жумладан токсик эпидермал некролиз, Стивенс-Джонсон синдроми ва кўп шаклли эритемадан иборат бўлиши мумкин.
3. Дори воситалари таъсирида индукцияланган асептик менингитни патоген механизми охригача ўрганилмаган. Бироқ НЯҚВ ни қабул қилиш билан боғлиқ бўлган асептик менингит хақида мавжуд маълумотлар, ўта юқори сезувчанлик реакцияларидан (дори воситаларни қабул қилишга вақтинчалик боғлиқлиги ва препарат бекор қилинганидан сўнг симптомларни йўқолиши туфайли) далолат беради. Мавжуд аутоиммун касалликлари (тизимли қизил югурик ва бириктирувчи тўқималарни аралаш касалликлари кабилар) бўлган пациентларда ибупрофен билан даволаш вақтида асептик менингитнинг симптомлари (энса мушаклари регидлиги, бош оғриғи, кўнгил айниши, қусиш, иситма ёки дезориентация кабилар) нинг ягона ҳолатлари кузатилганлигини таъкидлаш керак.
4. Клиник тадқиқотлар ва эпидемиологик маълумотлар, ибупрофен айниқса юқори дозаларда (суткада 2400 мг) қўллаш ва узоқ муддат даволаш артериал тромботик кўринишлар (масалан, миокард инфаркти ёки инсульт) ривожланиш ҳавфини бироз ошиши билан боғлиқ бўлиши мумкинлигидан далолат беради.
5. Кузатиладиган нохуш кўринишлар кўпинча меъда-ичак табиатига эга бўлади.
6. Баъзида ўлим билан якунланган.
7. “Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг.
8. Айниқса узоқ муддат қўлланганида, қон зардобида мочевинанинг даражасини ошиши ва шишлар билан боғлиқ. Шунингдек папилляр некроз ҳам ўз ичига олади.
Парацетамол
Клиник тадқиқотлар вақтида аниқланган нохуш реакциялар ва парацетамолни постмаркетинг қўллаш тажрибаси қуйида аъзолар-тизими синфлари бўйича, терминлар ва учраш тезлиги бўйича келтирилган.
Нохуш реакцияларни учраш тезлигини кўрсаткичлари қуйидаги тарзда аниқланади: жуда тез-тез (≥ 1/10); тез-тез (≥ 1/100, аммо < 1/10); тез-тез эмас (≥ 1/1000, аммо < 1/100); кам ҳолларда (≥ 1/10000, аммо < 1/1000); жуда кам ҳолларда (< 1/10000); учраш тезлиги номаълум (мавжуд маълумотлар асосида баҳолаш мумкин эмас).
Нохуш реакциялар учраш тезлиги бўйича қуйидагиларга асосан келтирилган: 1) адекват режалаштирилган клиник тадқиқотларда ёки агар мавжуд бўлса, эпидемиологик тадқиқотларда учраш тезлиги, ёки 2) учраш тезлигини аниқлаш имкони бўлмаганида, учраш тезлиги мезони “учраш тезлиги номаълум” сифатида кўрсатилган.
Қон ва лимфа тизимлари томонидан: учраш тезлиги номаълум – қон касалликлари (жумладан тромбоцитопения ва агранулоцитоз)1.
Иммун тизими томонидан: жуда кам ҳолларда – анафилактик реакция; жуда кам ҳолларда – ўта юқори сезувчанлик.
Жигар ва ўт чиқариш йўллари томонидан: учраш тезлиги номаълум – жигарни шикастланиши2.
Тери ва тери ости тўқималари томонидан: жуда кам ҳолларда – тошма, учраш тезлиги номаълум – қичишадиган тошма, эшакеми.
Жигар ва ўт чиқариш йўллари томонидан: тез-тез эмас – токсик нефропатия; учраш тезлиги номаълум – буйракни папилляр некрози3.
Лаборатор ва инструментал текширув натижаларига таъсири: учраш тезлиги номаълум – трансаминазаларнинг даражасини ошиши4.
1. Парацетамол қўлланганидан кейин хабар берилган, аммо препаратни қўллаш туфайли бўлиши шарт эмас.
2. Парацетамолнинг терапевтик дозаларини ҳар куни тахминан бир йил давомида қабул қилган пациентда жигарни сурункали некрози ривожланганлиги хақида хабар берилган.
3. Узоқ муддат қўлланганидан кейин хабар берилган.
4. парацетамолни терапевтик дозаларда қабул қилган айрим пациентларда трансаминазалар-нинг даражасини ошиши кузатилиши мумкин; бундай ошиш жигар етишмовчилиги билан кечмайди ва одатда парацетамол билан даволаш давом эттирилганидан ёки бекор қилинганидан сўнг ўтиб кетади.
Жиддий тери реакцияларини жуда кам ҳолатлари хақида хабар берилган.
Шубҳа қилинган нохуш реакциялар бўйича хабарлар
Дори воситаси рўйхатдан ўтказилгандан кейин шубҳа қилинган нохуш реакциялар бўйича хабарлар муҳим ҳисобланадилар. Пациентда дори воситасига нисбатан жиддий нохуш реакция аниқланганида ёки ушбу бўлимда таърифланмаган янги нохуш реакция пайдо бўлганида, Миллий фармакологик назорат тизимига мувофиқ хабар беришингизни сўраймиз.
